ΤΑ ΚΑΤΥΔΑΤΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1940 🇬🇷
Στις 13 Σεπτεμβρίου του 1940, μετά την βύθιση της «ΕΛΛΗΣ» από τους Ιταλούς στο λιμάνι της Τήνου, συγκεντρώθηκαν χρήματα στην κοινότητα και στάλθηκαν στο ελληνικό πολεμικό ναυτικό, «υπέρ μιας νέας και ισχυροτέρας ΕΛΛΗΣ».
«Υπέρ του εθνικού αγώνος», συλλέγονται χρήματα στο χωριό, λίγες μέρες μετά την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, τα οποία και κατατέθηκαν στο ελληνικό προξενείο στη Λευκωσία. Χαρακτηριστική η μεγάλη πορεία των μαθητών του Γυμνασίου Σολέας, που διέσχισε τα χωριά και κατάληξε μπροστά από το οίκημα της Π.Α.Ε. Κατυδάτων. Όπως έγραψαν οι εφημερίδες: «η συγκίνησις του κόσμου ήτο πρωτοφανής.
Ο ενθουσιασμός απερίγραπτος. Όλων οι οφθαλμοί ήσαν υγροί και ζητωκραυγαί εδόνουν τον αέρα. Εν μέσω της συγκινητικής αύτης ατμοσφαίρας, διενεργηθείς έρανος απέφερεν εντός μίας ώρας το ποσόν των λιρών εκατόν περίπου. Δεσποινίδες προσέφερον τα χρυσά ωρολόγιά των, άλλοι δε τους χρυσούς αρραβώνας των. Οι νέοι εκραύγαζον ότι εκτός των χρηματικών εισφορών είναι έτοιμοι να χύσουν και το αίμα των».
Λίγο πριν τα Χριστούγεννα του ίδιου έτους, τα Κατύδατα μαζί με άλλες δέκα κοινότητες παγκύπρια, πρωτοστάτησαν στην εκστρατεία των γυναικών του Ερυθρού Σταυρού για τη συλλογή ρουχισμού και ειδών πρώτης ανάγκης, τα οποία συγκεντρώθηκαν στη Λευκωσία και στάλθηκαν στην εμπόλεμη Ελλάδα. Έρανος έγινε επίσης και το 1944, στον οποίο κάτοικοι, εκκλησία και σχολείο, συνεισέφεραν χρηματικά ποσά υπέρ του ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.
Τα Κατύδατα ήταν επίσης παρόντα και στους εράνους «υπέρ του επισιτισμού των Ελλήνων», που διενεργούνταν μετά τη λήξη της κατοχής, προς ανακούφιση του ελληνικού λαού.
Στη διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου, αναφέρθηκαν επισκέψεις βρετανών αξιωματικών στο χωριό, για στρατολόγηση στις λεγόμενες «Κυπριακές Δυνάμεις». Συνολικά κατατάχθηκαν δεκαοκτώ άνδρες από τα Κατύδατα. Από αυτούς, δύο δεν επέστρεψαν ποτέ, αφού έχασαν τη ζωή τους σε στρατιωτικές επιχειρήσεις και τάφηκαν σε στρατιωτικά κοιμητήρια της Ελλάδας. Ο ένας ήταν ο λοχίας Νίκος Τουμάζου 24 ετών, γιος του Κυριάκου και της Κυριακής και σύζυγος της Ευαγγελίας Τουμάζου, πατέρας δύο παιδιών. Ως ημερομηνία θανάτου του, αναφέρεται η 31η Δεκεμβρίου του 1943.
Ο δεύτερος που έχασε τη ζωή του στην Ελλάδα στις 30 Απριλίου 1941, ήταν ο στρατιώτης Αγαμέμνων Παύλου 25 ετών. Και οι δύο βρίσκονται θαμμένοι στο μνημείο πεσόντων στην Αθήνα. Ο Χρήστος Ξυντής και ο στρατιώτης Στεφάνου, κηρύχτηκαν ως αγνοούμενοι το 1941, αφού χάθηκαν τα ίχνη τους στη διάρκεια των επιχειρήσεων που συμμετείχαν. Ο Στεφάνου επέστρεψε στο χωριό το 1944 μετά από αιχμαλωσία τριών ετών.
*πηγή: Μαρίνος Κωνσταντίνου, “Τα Κατύδατα επί Αγγλοκρατίας”, Πανεπιστήμιο Νεάπολις, 2023
