Στο πλαίσιο της πρόσφατης επίσκεψής του στην Κύπρο, το MountMed Institute είχε τη χαρά να φιλοξενήσει τον Dr Andrew Michaels για μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από το μέλλον των ορεινών περιοχών της πατρίδας μας και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μικρές κοινότητες του Τροόδους.

Στις 22 Οκτωβρίου 2026, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με το Διοικητικό Συμβούλιο του MountMed, στην παρουσία του Προέδρου Μιχάλη Παπαδόπουλου και των μελών Γιαννάκη Παπαδούρη, Αντιγόνης Παπαφιλίππου και Φρόσως Χατζηλούκα, εκπροσώπου του κ. Γιώργου Δαυίδ.

Στο επίκεντρο βρέθηκε η μεγάλη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας – πώς το Τρόοδος μπορεί να παραμείνει ένας ζωντανός και ανθεκτικός τόπος κατοίκησης, παραγωγής, δημιουργίας και ίσων ευκαιριών.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ρόλο των Κυπρίων της διασποράς, ως σημαντικού ανθρώπινου κεφαλαίου για τον τόπο, μέσα από τη γνώση, την επιχειρηματική και επιστημονική τεχνογνωσία, τα διεθνή δίκτυα και τη δυνατότητα δημιουργίας γεφυρών συνεργασίας ανάμεσα στην Κύπρο και τον κόσμο.

Η διάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία και για τις ορεινές περιοχές. Ήδη από την Εθνική Στρατηγική Ανάπτυξης Ορεινών Κοινοτήτων Τροόδους (2019), το δημογραφικό ζήτημα και οι απόδημοι αναγνωρίζονται ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής πρόκλησης. Πώς το βουνό μπορεί να συγκρατήσει ανθρώπους, να προσελκύσει νέες δυνάμεις, να ενισχύσει το ανθρώπινο δυναμικό του και να δημιουργήσει νέες δυνατότητες απασχόλησης και δραστηριοποίησης;

Εκ μέρους της εκτελεστικής και επιστημονικής ομάδας του Ινστιτούτου στη συνάντηση συμμετείχαν ο Σταύρος Καζαμίας, Εκτελεστικός Διευθυντής, ο Νικόλας Βαλανίδης, Συντονιστής της Μονάδας Γεωργικών Εφαρμογών, ο Δρ Ανδρέας Τοφαρής και η Σταυρούλα Κοζάκου.

Στο πλαίσιο της συνάντησης παρουσιάστηκε στον Dr Michaels το Living Mountains 2031, το Σχέδιο Δράσης του Ινστιτούτου για την περιοδο 2027–2031. Το Σχέδιο αντιμετωπίζει το Τρόοδος ως ένα ενιαίο, ζωντανό ορεινό σύστημα και οργανώνει την επόμενη πενταετία δράσης του Ινστιτούτου γύρω από τέσσερις αλληλένδετες περιοχές, στις οποίες ήδη δραστηριοποιείται:

– ορεινή οικονομία και επιχειρηματικότητα,

– φυσικοί πόροι και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή,

– πολιτισμός, ιστορία και πολιτιστική δημιουργία,

– δημογραφική αναζωογόνηση και κοινωνική ανθεκτικότητα.

Το πενταετές σχέδιο μεταφράζει αυτές τις τέσσερις κατευθύνσεις σε 12 συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και έργα εφαρμογής, με σαφή πορεία από την έρευνα και τη δοκιμή, στην εφαρμογή, την αξιολόγηση και, όπου τα αποτελέσματα το επιτρέπουν, την περαιτέρω κλιμάκωση τους. Παράλληλα, προβλέπεται η σταδιακή ανάπτυξη της Κυπριακής Ακαδημίας Ορεινών Σπουδών (Cyprus Mountain Studies Academy).

Πέραν όμως από ένα χαρτοφυλάκιο πρωτοβουλιών και παρεμβάσεων, το Σχέδιο Δράσης αποτυπώνει μια συγκεκριμένη προσέγγιση για την αναγέννηση των ορεινών περιοχών. Συγκεκριμένα επιδιώκεται η σύνδεση της γνώσης με τη δράση, των επιστημονικών δεδομένων με τις πραγματικότητες του πεδίου, της επιστήμης με τις τοπικές κοινωνίες και τις πραγματικές ανάγκες του τόπου με σταθερές και μακροπρόθεσμες συνεργασίες.

Η διαδικασία αυτή υποστηρίζεται από το Επιστημονικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου, που συγκροτείται από ερευνητές και εμπειρογνώμονες με εξειδίκευση στις ορεινές περιοχές, αλλά και από ομάδα που εργάζεται καθημερινά στο πεδίο, σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.

Η εφαρμογή του Σχεδίου ακολουθεί το μοντέλο που ήδη αναπτύσσει το Ινστιτούτο, συνδυάζοντας ευρωπαϊκά και εθνικά προγράμματα, ερευνητικές και θεσμικές συνεργασίες, εταιρικές συνέργειες στο πλαίσιο στρατηγικών βιωσιμότητας ESG, καθώς και ιδιωτικές και φιλανθρωπικές δωρεές, ανάλογα με τη φύση και το στάδιο κάθε παρέμβασης.

Ευχαριστούμε θερμά τον Dr Andrew Michaels για την παρουσία του και για την ανοιχτή και ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων.

Το μέλλον των βουνών μας ξεκινά από τους ανθρώπους τους, θέτοντάς τους στο επίκεντρο του σχεδιασμού, μετατρέποντας τη γνώση σε δράση και δημιουργώντας γέφυρες που συνδέουν τη διασπορά με τον τόπο, τις κοινότητες και τις δυνατότητες του αύριο.