Για τη μεγάλη μάχη της Δένειας η οποία διεξήχθη σαν σήμερα και έσωσε όχι μόνο το χωριό Δένεια αλλά και τα γύρω χωριά, γράφει ο Σάββας Τσολάκκης στις Σελίδες Ιστορικής Μνήμης και Αναπαράστασης.
Το κείμενο του ερευνητή Σάββα Τσολάκκη δείχνει την αυταπάρνηση που επέδειξε μια φούχτα συμπολίτες μας, απλοί άνθρωποι, οι οποίοι φύλαξαν Θερμοπύλες γι’ άλλη μια φορά στην ελληνική ιστορία.
Διαβάστε το αυτούσιο:
Το χωριό Δένεια βρίσκεται 22χλμ δυτικά της Λευκωσίας γειτνιάζει με το Μάμμαρι στα ανατολικά, Αυλώνα και Φιλιά στα δυτικά, το χωριό Ακάκι στα νότια και την Κοκκινοτριμιθιά στα νοτιοαναλυτικά.
Στα βόρεια γειτνιάζει με τα κατεχόμενα χωριά Σκυλλούρα, Αγία Μαρίνα, Άγιος Βασίλειος και Άγιος Ερμόλαος. Στα νοτιοανατολικά του χωριού βρίσκεται ο προιστορικός οικισμός της Δένειας της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού 2,500 – 2075 π.Χ).
Κατά τη β’ φάση της τουρκικής εισβολής, απόσπασμα της 21 ΕΑΝ με επικεφαλή τον υπίλαρχο Δρίτσα Βασίλειο (δεν ακουσα και τα καλύτερα λόγια) με ένα Marmon Herrington και το ουλαμαγικό BTR – 152 με αριθμούς ΕΦ 1013 κατευθύνεται προς το χωριό μέσω του χωματόδρομου των Αγίων Τριμιθιάς εν μέσω πυρών της τουρκικής αεροπορίας.
Καταφθάνουν εν τέλει στο χωριό και οργανώνουν σχέδιο άμυνας, μαζί με τους κατοίκους του χωριού. Οι υπερασπιστές της Δένειας, κληρωτοί και έφεδροι αξιωματικοί και οπλίτες, μαζί με εθελοντές κατοίκους με τον μικρότερο ηλικίας 15 ή 16 ετών, τον Χριστάκη και τον γηραιότερο τον μάστρε Γιαννή δεν ξεπερνούσαν τους 30!
Στις 16 και στις 17 Αυγούστου, 3 άνδρες των UN μετέβησαν στην περιοχή με τεθωρακισμένο όχημα Ferret Scout Car και έκαναν την εξής ερώτηση κάθε φορά
“Πόσοι στρατιώτες βρίσκεστε εδώ;”
Για να λάβουν την απάντηση:
” 300″
Στις 18/08/1974 λίγο πρίν το μεσημέρι οι υπερασπιστές του χωριού Δένειας αντιλαμβάνονται τέσσερα λεωφορεία κόκκινου χρώματος να κατευθύνονται προς το μέρος τους απο τον δρόμο Μόρφου με κατεύθυνση προς Λευκωσία.
Ένα απο τα λεωφορεία λαμβάνει κάλυψη πίσω απο έναν λόφο και όπως αποδείχθηκε ήταν το λεωφορείο που μετέφερε τα στοιχεία των όλμων τα οποία πήραν θέσεις μάχης πίσω απο αυτόν.
Τα υπόλοιπα λεωφορεία κατάφορτα με τούρκους στρατιώτες φορώντας την φαιοπράσινη στολή και το κράνος παραλλαγή, πάνοπλοι, δύναμης δύο λόχων περίπου, ξεκινούν την επίθεση τους.
Οι υπερασπιστές του χωριού απάντησαν με το πολυβόλο 0.30 το οποίο ήταν ηδη τοποθετημένο σε παρακείμενη οικία και σε συνδυασμό πυρός με το πολυβόλο των 7.62mm του BTR – 152 θέριζαν τους τούρκους εισβολείς. Ο συνδυασμός των πιο πάνω μαζί με τους υπόλοιπους που πυροβολούσαν με τον ατομικό τους οπλισμό, κατέστησαν αδύνατη την προέλαση των τούρκων.
Καθ’ όλη την διάρκεια της μάχης το σκηνικό ήταν τρομακτικό, απο τις συνεχείς βολές των τουρκικών όλμων, τα ξερά φλεγόμενα καλάμια και σπαρτά, απο τον καπνό και τη σκόνη.
Η αυταπάρνηση των υπερασπιστών της Δένειας έδωσε ενα ηχηρό χαστούκι στα οποιαδήποτε επεκτατικά κατοχικά σχέδια του Αττίλα.
Η Δένεια σώθηκε όπως και τα γύρω χωριά χάρην στους 30 υπερασπιστές της.
Υ.Γ. το χωριό Μάμμαρι υπερασπιζόταν απο λόχο της ΕΛ.ΔΥ.Κ και ουτε και αυτό κατέστη δυνατόν να καταληφθεί.
