«”Τι τιμή στο παλικάρι…” βροντοφώναξε ο πατέρας του. Και οι φυλακές δονήθηκαν από τα τραγούδια των μελλοθανάτων.»
Η θυσία του Ανδρέα Παναγίδη από το Παλαιομέτοχο είναι μια από τις πιο συγκλονιστικές, περήφανες και βαθιά συγκινητικές ιστορίες ολόκληρου του Αγώνα. Ένας 22χρονος οικογενειάρχης, πατέρας τριών ανήλικων παιδιών –του Αριστείδη, της Δέσπως και της Αυγής–, που εργαζόταν στις κουζίνες του αγγλικού στρατού στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, έμελλε να γράψει το όνομά του με χρυσά γράμματα στο πάνθεον των Αθανάτων.
Μαζί με τον αδελφικό του φίλο και κατοπινό συνάδελφο στην αγχόνη, Μιχαήλ Κουτσόφτα, επέμεναν τόσο πολύ να μπουν στην ΕΟΚΑ, που τελικά έπεισαν τον ιερέα του χωριού τους, τον Παπαλευτέρη, να τους ορκίσει.
Η ιερή προσβολή και η εκδίκηση:
Αμέσως μετά τον απαγχονισμό των Καραολή και Δημητρίου, ένας Άγγλος στρατιώτης έκανε έρευνα στην τσάντα του Ανδρέα στο αεροδρόμιο και βρήκε μέσα μια ελληνική σημαία. Με απίστευτο θράσος, ο στρατιώτης ζήτησε από τον Παναγίδη να σκουπίσει τα παπούτσια του με το ιερό σύμβολο. Η προσβολή ήταν ασήκωτη. Ο Ανδρέας όρμησε πάνω του και τον χτύπησε άγρια.
Επιστρέφοντας στο σπίτι, ζήτησε από τη γυναίκα του, τη Γιαννούλα, να του φέρει τα περίστροφα που της είχε δώσει να κρύψει. Την επόμενη κιόλας μέρα, ο Ανδρέας, μαζί με τον Μιχαήλ Κουτσόφτα και ακόμα έναν αγωνιστή, μπαίνουν στο γραφείο του Άγγλου σμηναγού Πάτρικ Τζων Χέιλ μέσα στο αεροδρόμιο και τον εκτελούν. Συλλαμβάνονται αμέσως και καταδικάζονται σε θάνατο.
Το τραγούδι της αγχόνης και η κληρονομιά:
Τα ξημερώματα της 21ης Σεπτεμβρίου 1956, ο Ανδρέας Παναγίδης οδηγείται στην αγχόνη των Κεντρικών Φυλακών Λευκωσίας, μαζί με τον Μιχαήλ Κουτσόφτα και τον Στέλιο Μαυρομμάτη. Ο τρόπος που αντιμετώπισαν τον θάνατο έμεινε στην ιστορία. Οι μελλοθάνατοι και οι υπόλοιποι κρατούμενοι έψαλλαν πατριωτικά τραγούδια που συγκλόνισαν τους τοίχους των φυλακών. Οι δικοί του τον αποχαιρέτησαν με τα χέρια ψηλά, σε μια εξ αποστάσεως χειραψία, με τον πατέρα του να φωνάζει περήφανος: «Τι τιμή στο παλικάρι…».
Λίγα λεπτά πριν περάσει το σχοινί στον λαιμό του, ο Ανδρέας πρόλαβε να γράψει ένα γράμμα στα τρία του παιδιά. Δεν τους άφησε πλούτη, αλλά τους κληροδότησε το πιο ακριβό δώρο: «ένα τιμημένο όνομα».
Ανδρέας Παναγίδης. Αθάνατος!
Από τη σελίδα Ιστορικές Μνήμες ΕΟΚΑ.
