Με ειδικές αναφορές στην Κύπρο, τη γεωγραφική της θέση και τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στην Ανατολική Μεσόγειο, διεξήχθη την Τετάρτη στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Στρασβούργο, συζήτηση για την αντίδραση και την ετοιμότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την προστασία των πολιτών από επαναλαμβανόμενα κύματα καύσωνα και επικείμενες δασικές πυρκαγιές.
Εκ μέρους του Συμβουλίου, ο Ιρλανδός Υπουργός Επικρατείας, με ειδική αρμοδιότητα για τις ευρωπαϊκές υποθέσεις, Τόμας Μπερν, ανέφερε ότι πριν από δύο εβδομάδες σοβαρός και εκτεταμένος καύσωνας έπληξε μεγάλες περιοχές της Ευρώπης.
Ο κ. Μπερν σημείωσε ότι οι καύσωνες αποτελούν την πιο πρόσφατη ένδειξη της αύξησης των μέσων παγκόσμιων θερμοκρασιών, οι οποίες πλησιάζουν το 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ανέφερε επίσης ότι η Ευρώπη είναι η περιοχή του κόσμου που θερμαίνεται ταχύτερα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αποτελεί σημαντική υποκείμενη αιτία των καυσώνων, των δασικών πυρκαγιών και άλλων ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως οι πλημμύρες και οι ξηρασίες. Εξέφρασε, παράλληλα, τη συμπαράστασή του προς όσους έχουν πληγεί και προς τις οικογένειες όσων έχασαν τη ζωή τους λόγω των πρόσφατων καιρικών φαινομένων.
Ανέφερε ότι η πρόληψη αρχίζει με ισχυρές πολιτικές για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν. Πρόσθεσε ότι η ΕΕ συμβάλλει στις παγκόσμιες προσπάθειες μέσω ενός από τα πιο φιλόδοξα πλαίσια για το κλίμα, ενώ τα κράτη μέλη έχουν δεσμευθεί να εργαστούν για την ενίσχυση της ικανότητας προσαρμογής, την οικοδόμηση ανθεκτικότητας και τη μείωση της έκθεσης σε ακραία φαινόμενα.
Ο κ. Μπερν είπε ότι το Συμβούλιο αναμένει τις προτάσεις της Κομισιόν για τη σύνδεση αυτών των πτυχών στο επερχόμενο Πλαίσιο της ΕΕ για την Κλιματική Ανθεκτικότητα.
Αναφερόμενος στις δασικές πυρκαγιές, είπε ότι το 2025 αποτέλεσε χρονιά ρεκόρ, με περισσότερα από 1 εκατομμύριο εκτάρια να έχουν καεί σε ολόκληρη την ΕΕ και με πρωτοφανή αριθμό ενεργοποιήσεων του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης. Πρόσθεσε ότι είναι πιθανό η Ευρώπη να αντιμετωπίσει παρόμοιο σενάριο και φέτος.
Σημείωσε ότι στη νότια Ευρώπη η αντιπυρική περίοδος ξεκίνησε νωρίς, ενώ καταγράφηκαν και δασικές πυρκαγιές στη Γροιλανδία, οι οποίες χαρακτήρισε ιδιαίτερα σπάνιες τόσο νωρίς μέσα στην περίοδο.
Ο κ. Μπερν ανέφερε ότι η αντιμετώπιση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών αποτελεί προτεραιότητα για τα κράτη μέλη και το Συμβούλιο. Υπενθύμισε ότι στις 29 Ιουνίου το Συμβούλιο ενέκρινε σύσταση για την ολοκληρωμένη διαχείριση του κινδύνου δασικών πυρκαγιών, με στόχο μια πιο συντονισμένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση σε όλα τα στάδια διαχείρισης του κινδύνου καταστροφών.
Ανέφερε ότι η ιρλανδική Προεδρία θα συνεχίσει να προωθεί τις συζητήσεις στο Συμβούλιο για την πρόταση, με στόχο την επίτευξη γενικής προσέγγισης κατά τη διάρκεια του εξαμήνου της.
Από πλευράς Κομισιόν, η Επίτροπος για τη Διαχείριση Κρίσεων, Χατζά Λαμπίμπ, ανέφερε ότι η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα στον πλανήτη και ότι οι επιπτώσεις αυτής της επιστημονικής πραγματικότητας είναι πλέον αισθητές στην καθημερινή ζωή, από καύσωνες και ξηρασίες ρεκόρ έως καταστροφικές δασικές πυρκαγιές.
Η κα. Λαμπίμπ είπε ότι και φέτος καταρρίφθηκαν ρεκόρ θερμοκρασιών, σημειώνοντας πως λίγες εβδομάδες μετά τις ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες του Ιουνίου, ένας ακόμη μεγάλος καύσωνας πλησιάζει. Αναφερόμενη στις συνέπειες του πρόσφατου καύσωνα, είπε ότι μειώθηκε η παραγωγικότητα της εργασίας, έκλεισαν σχολεία και χώροι εργασίας, υπερφορτώθηκαν νοσοκομεία, υπέστησαν ζημιές δρόμοι, παραμορφώθηκαν σιδηροτροχιές και καταστράφηκαν καλλιέργειες.
Σύμφωνα με την Επίτροπο, τουλάχιστον 3.500 θάνατοι θα μπορούσαν να αποδοθούν στον καύσωνα του Ιουνίου. Πρόσθεσε ότι στις 3 Ιουλίου η Γαλλία ανέφερε περισσότερους από 2.000 επιπλέον θανάτους κατά την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για προκαταρκτικές εκτιμήσεις. Ανέφερε επίσης ότι μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει ενεργοποίηση του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης που να σχετίζεται με έκτακτες καταστάσεις λόγω καύσωνα.
Η κα. Λαμπίμπ σημείωσε ότι οι καύσωνες αυξάνουν τον κίνδυνο δασικών πυρκαγιών. Όπως είπε, πέρυσι κάηκαν περισσότερα από ένα εκατομμύριο εκτάρια σε ολόκληρη την ΕΕ, αριθμός που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί, ενώ υποβλήθηκαν 19 αιτήματα συνδρομής μέσω του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ένωσης.
Σε ό,τι αφορά την επιχειρησιακή ετοιμότητα, ανέφερε ότι έχει ενισχυθεί μέσω του rescEU και της Ευρωπαϊκής Δεξαμενής Πολιτικής Προστασίας. Σύμφωνα με την Επίτροπο, 22 πυροσβεστικά αεροσκάφη, πέντε ελικόπτερα και 22 πιστοποιημένες επίγειες ομάδες πυρόσβεσης είναι διαθέσιμα σε 10 χώρες. Επιπλέον, σημείωσε, σχεδόν 800 πυροσβέστες από 13 χώρες έχουν πρωτοποθετηθεί στην Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία.
Η κα. Λαμπίμπ έκανε ειδική αναφορά στην Κύπρο, λέγοντας ότι μετά τα διδάγματα που αντλήθηκαν από το περασμένο καλοκαίρι, ενισχύθηκε η ικανότητα αντίδρασης στον νότο της Ένωσης μέσω νέου ευρωπαϊκού περιφερειακού πυροσβεστικού σταθμού στην Κύπρο, με στόχο την άμεση δράση όταν προκύπτουν ανάγκες.
Στη συζήτηση παρενέβη και ο Ευρωβουλευτής του ΔΗΣΥ, Λουκάς Φουρλάς, ο οποίος ανέφερε ότι προέρχεται από μία χώρα όπου οι καύσωνες το καλοκαίρι αποτελούν καθημερινό φαινόμενο.
Ο κ. Φουρλάς είπε ότι πέρυσι στην Κύπρο κάηκαν περισσότερα από 10.000 εκτάρια λόγω δασικών πυρκαγιών. Αναφέρθηκε επίσης στο σύστημα πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές που διαθέτει η χώρα, σημειώνοντας ότι έχει καταγραφεί ακραία αύξηση στην καμένη επιφάνεια.
Ο Ευρωβουλευτής ανέφερε ότι σε ολόκληρη την Ευρώπη καταγράφονται αριθμοί ρεκόρ και ότι υπάρχουν διαθέσιμοι πολλοί ευρωπαϊκοί πόροι, έτοιμοι να κινητοποιηθούν όπου χρειαστεί.
Απευθυνόμενος προς την Κομισιόν, ζήτησε ενημέρωση κατά πόσο υπάρχει σχέδιο για την κατανομή των διαθέσιμων πόρων σε περιπτώσεις ανάγκης.
Ο κ. Φουρλάς εξέφρασε τη στήριξή του στη μόνιμη παρουσία της σχετικής υπηρεσίας στην Κύπρο, χαρακτηρίζοντας τη χώρα ιδιαίτερα ευάλωτη περιοχή. Ανέφερε ότι η προσπάθεια κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση και πρόσθεσε ότι πρέπει να συνεχιστεί η ενίσχυσή της, λόγω των κινδύνων για τους φυσικούς πόρους και την ανθρώπινη ζωή.
Από την πλευρά του ο Ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ, Γιώργος Γεωργίου τόνισε η κλιματική κρίση είναι εδώ, προσθέτοντας ότι δεν την αναγνωρίζουν «οι συντηρητικοί μιμητές του Τραμπ» και ότι την υποτιμά «ακόμα και η κυρία Φον ντερ Λάιεν».
Ο κ. Γεωργίου είπε ότι «ο καύσωνας σκοτώνει» και ότι «οι πυρκαγιές καταστρέφουν», σημειώνοντας πως οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου δοκιμάζονται και ότι στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η Κύπρος.
Αναφέρθηκε σε ακραίες θερμοκρασίες, παρατεταμένη ξηρασία, καμένα δάση, χαμένες περιουσίες και ανθρώπινες ζωές σε κίνδυνο. Όπως είπε, δεν αρκεί η καταγραφή των καταστροφών, αλλά απαιτείται περισσότερη πρόληψη, χωρίς να τίθεται ως κριτήριο μόνο το κόστος.
Ο Ευρωβουλευτής ζήτησε περισσότερη ανθεκτικότητα και περισσότερη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Ανέφερε ότι η Κύπρος, λόγω της στρατηγικής γεωγραφικής της θέσης, μπορεί και πρέπει να καταστεί πρότυπο ευρωπαϊκό περιφερειακό κέντρο δασοπυρόσβεσης και πολιτικής προστασίας για την Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με τον κ. Γεωργίου, ένα τέτοιο κέντρο θα πρέπει να διαθέτει μόνιμα εναέρια μέσα, εξειδικευμένο προσωπικό και επαρκή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
