Πολλά και αλληλένδετα προβλήματα αντιμετωπίζει η Δυτική Λευκωσία, τα οποία χρήζουν “ολοκληρωμένης στρατηγικής που να συνδέει ανάπτυξη, υποδομές, υγεία, εργασία και κοινωνική συνοχή”, αναφέρει στη συνέντευξή του στην Εφημερίδα Δυτικής Λευκωσίας ο Δρ. Νεόφυτος Ζαμπάς, υποψήφιος με τον ΔΗΣΥ στην Λευκωσία.
Ο ίδιος έχει καταγωγή από κοινότητες του καετχόμενου διαμερίσματος Μόρφου, υποστηρίζοντας ότι η σχέση του με την περιοχή “δεν είναι μια τυπική προεκλογική σχέση”. Διαπίστωσή του είναι ότι “στη Δυτική Λευκωσία ειδικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Πολλές κοινότητες νιώθουν ότι βρίσκονται εκτός του βασικού αναπτυξιακού χάρτη της χώρας. Αυτό οδηγεί στην αποδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών, στην αστυφιλία και τελικά σε ένα αίσθημα εγκατάλειψης”.
Μέσα από μια σειρά ερωτήσεων, ο Δρ. Ζαμπάς ξεδιπλώνει το σκεπτικό του σε σχέση με την επίλυση προβλημάτων, όπως η έλλεψη υποδομών και υπηρεσιών, η υποστελέχω των Κέντρων Υγείας, η στέγαση και η προσέλκυση επενδύσεων και επιχειρηματικής δραστηριότητας στην περιοχή.
Διαβάστε τη συνέντευξη:
Ποια είναι η σχέση σας με τη Δυτική Λευκωσία; Θεωρείτε ότι η περιοχή μας εκπροσωπείται ουσιαστικά στην υφιστάμενη Βουλή;
Η σχέση μου με τη Δυτική Λευκωσία δεν είναι μια τυπική προεκλογική σχέση. Καταρχήν η καταγωγή μου από το κατεχόμενο Πραστείο και Νέο Λιβάδι Μόρφου με συνδέει ουσιαστικά με τον τόπο. Επιπρόσθετα ως παιδί γεωργού και κτηνοτρόφου μεγάλωσα με τις ανησυχίες των ανθρώπων της υπαίθρου και τα προβλήματα του κλάδου. Όπως καταλαβαίνεται είναι μια σχέση που χτίστηκε μέσα από επαφή με τις κοινότητες, τους ανθρώπους και τις πραγματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν καθημερινά. Ως ιατρός είχα την ευκαιρία να δω από κοντά όχι μόνο ζητήματα υγείας, αλλά και τις κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις που βιώνουν πολλές οικογένειες της περιοχής.
Η αίσθηση που αποκόμισα είναι ότι αρκετοί πολίτες θεωρούν πως η Δυτική Λευκωσία δεν είχε για χρόνια την πολιτική προσοχή και τον στρατηγικό σχεδιασμό που της αναλογεί. Και όταν μια περιοχή μένει πίσω αναπτυξιακά, αυτό δεν επηρεάζει μόνο την οικονομία της. Επηρεάζει την ποιότητα ζωής, τη δημογραφική της αντοχή και τελικά την ίδια τη συνοχή της.
Πιστεύω ότι η Δυτική Λευκωσία χρειάζεται πιο ουσιαστική εκπροσώπηση, με σταθερή πίεση προς την κεντρική διοίκηση για έργα, υπηρεσίες και ένα ολοκληρωμένο πλάνο ανάπτυξης. Όχι αποσπασματικές εξαγγελίες λίγο πριν τις εκλογές, αλλά συνέχεια, επιμονή και μετρήσιμους στόχους.
Ποια αξιολογήσατε ως τα βασικά ζητήματα της Λευκωσίας, με βάση τα όσα συζητήσατε με την τοπική κοινωνία;
Το πρώτο που διαπιστώνει κανείς είναι ότι τα προβλήματα της Λευκωσίας είναι αλληλένδετα. Το υδατικό, το στεγαστικό, το κυκλοφοριακό, η ακρίβεια, η πίεση στη μεσαία τάξη, η έλλειψη υπηρεσιών στην περιφέρεια και η κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, δεν λειτουργούν ξεχωριστά. Δημιουργούν ένα συνολικό περιβάλλον πίεσης που επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα και την ψυχολογία των πολιτών.
Στη Δυτική Λευκωσία ειδικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού. Πολλές κοινότητες νιώθουν ότι βρίσκονται εκτός του βασικού αναπτυξιακού χάρτη της χώρας. Αυτό οδηγεί στην αποδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών, στην αστυφιλία και τελικά σε ένα αίσθημα εγκατάλειψης.
Ταυτόχρονα, υπάρχει έντονη ανησυχία για την ποιότητα ζωής. Ο κόσμος κουράστηκε να χάνει ώρες καθημερινά στους δρόμους, να βλέπει το κόστος ζωής να αυξάνεται και να αισθάνεται ότι οι βασικές ανάγκες γίνονται όλο και πιο δύσκολες. Τέλος το υδατικό είναι από τα πιο σοβαρά προβλήματα για την περιοχή καθώς δεν υπάρχουν φράγματα και πρόνοιες για άρδευση των μεγάλων γεωργικών εκτάσεων της περιοχής. Αυτό εκτός του ότι αυξάνει το κόστος παραγωγής των αγροτικών προϊόντων απειλεί και την οικονομία της δυτικής Λευκωσίας στο σύνολο της.
Άρα, η λύση δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη. Χρειάζεται ολοκληρωμένη στρατηγική που να συνδέει ανάπτυξη, υποδομές, υγεία, εργασία και κοινωνική συνοχή.
Αστυφιλία. Ένα ζήτημα που μας ταλανίζει και σχετίζεται με το στεγαστικό, με έλλειψη υπηρεσιών, ανεπαρκείς συγκοινωνίες κ.ο.κ. Πώς προτίθεστε να βοηθήσετε;
Η αστυφιλία δεν είναι απλώς μια δημογραφική μετακίνηση. Είναι ένδειξη αναπτυξιακής ανισορροπίας. Όταν οι νέοι εγκαταλείπουν τις κοινότητές τους, συνήθως δεν το κάνουν από επιλογή, αλλά επειδή δεν βρίσκουν προοπτική.
Και εδώ πρέπει να είμαστε ειλικρινείς, αν δεν δημιουργήσεις συνθήκες αξιοπρεπούς διαβίωσης στην περιφέρεια, η αστυφιλία θα συνεχίσει να εντείνεται.
Αυτό σημαίνει ότι χρειάζονται συγκεκριμένες παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα.
Πρώτον, στεγαστική πολιτική με στοχευμένα σχέδια για νέες οικογένειες και νέους επαγγελματίες στις κοινότητες της υπαίθρου και της Δυτικής Λευκωσίας. Δεν αρκεί να μιλάμε γενικά για στεγαστικό. Χρειάζονται πρακτικά κίνητρα που να κάνουν εφικτή την παραμονή ενός νέου ανθρώπου στον τόπο του.
Δεύτερον, συγκοινωνιακή σύνδεση και υποδομές. Δεν μπορεί κάποιος να χάνει καθημερινά ώρες στον δρόμο για να εργαστεί ή να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες. Η βελτίωση του οδικού δικτύου και η δημιουργία πιο λειτουργικών δημόσιων συγκοινωνιών είναι κρίσιμες.
Και τρίτον, αποκέντρωση υπηρεσιών και ανάπτυξης. Όσο τα πάντα συγκεντρώνονται στο κέντρο, τόσο θα ενισχύεται η πληθυσμιακή πίεση στην πρωτεύουσα και η αποδυνάμωση της περιφέρειας.
Η πραγματική λύση είναι να μπορεί ένας νέος άνθρωπος να παραμείνει στην κοινότητά του επειδή έχει ποιότητα ζωής και προοπτική, όχι επειδή δεν έχει άλλη επιλογή.
Η έλλειψη πραγματικών υπηρεσιών υγείας είναι ένα χρόνιο θέμα. Φτιάχτηκε το Κέντρο Υγείας στο Ακάκι, ωστόσο, δεν υπάρχουν ούτε Πρώτες Βοήθειες, ενώ η τοποθέτηση ενός ασθενοφόρου μόνιμα, αν και η Κυβέρνηση και ο Πρόεδρος το έχουν υποσχεθεί, καθυστερεί λόγω και της έλλειψης του νοσηλευτικού προσωπικού. Από την άλλη, τόσο το Κέντρο Υγείας στην Ευρύχου, όσο και στον Πεδουλά και στην Τηλλυρία, είναι υποστελεχωμένα. Πώς μπορείτε να βοηθήσετε εάν εκλεγείτε;
Η υγεία στην περιφέρεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υπηρεσία δεύτερης ταχύτητας. Όταν υπάρχουν καθυστερήσεις στην πρόσβαση ή αβεβαιότητα για την άμεση ανταπόκριση σε ένα επείγον περιστατικό, δημιουργείται πραγματικό αίσθημα ανασφάλειας στους πολίτες.
Το Κέντρο Υγείας Ακακίου είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Δημιουργήθηκε μια σημαντική υποδομή, αλλά χωρίς την πλήρη στελέχωση και χωρίς ολοκληρωμένες υπηρεσίες επειγόντων περιστατικών, οι δυνατότητές του θα παραμένουν περιορισμένες.
Το ίδιο ισχύει και για την Ευρύχου, τον Πεδουλά και την Τηλλυρία. Οι περιοχές αυτές δεν χρειάζονται μόνο υποδομές. Χρειάζονται ανθρώπινο δυναμικό και σοβαρό επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Πιστεύω ότι η λύση πρέπει να κινηθεί σε τρεις κατευθύνσεις.
Πρώτον, παροχή ουσιαστικών κινήτρων για στελέχωση απομακρυσμένων περιοχών με ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό. Δεν μπορούμε να περιμένουμε να λυθεί το πρόβλημα χωρίς στοχευμένα κίνητρα.
Δεύτερον, ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας και δημιουργία λειτουργικών δομών επειγόντων περιστατικών στην περιφέρεια, ώστε να αποσυμφορούνται και τα μεγάλα νοσοκομεία.
Και τρίτον, καλύτερος σχεδιασμός των υπηρεσιών με βάση τις πραγματικές ανάγκες της κάθε περιοχής. Η Τηλλυρία, η Σολέα ή η Μαραθάσα δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες με το κέντρο της Λευκωσίας.
Η πρόσβαση στην υγεία είναι ζήτημα ισότητας, αξιοπρέπειας και κοινωνικής συνοχής. Και όταν μια κοινωνία νιώθει ότι δεν προστατεύεται επαρκώς, αυτό επηρεάζει και την εμπιστοσύνη προς το ίδιο το κράτος.
Η έλλειψη υποδομών και σχετιζόμενη έλλειψη θέσεων εργασίας, οδηγεί αρκετό κόσμο στην πρωτεύουσα, ή τους υποχρεώνει σε μια μόνιμη ταλαιπωρία, σε μια καθημερινή μετάβασή τους στη Λευκωσία. Πώς θα αυξηθούν οι θέσεις εργασίας; Έχετε να προτείνετε συγκεκριμένες και μετρήσιμες λύσεις;
Για να δημιουργηθούν πραγματικές θέσεις εργασίας στην περιφέρεια, χρειάζεται να φύγουμε από τη λογική των αποσπασματικών εξαγγελιών και να περάσουμε σε ένα σοβαρό μοντέλο περιφερειακής ανάπτυξης.
Η πρώτη προτεραιότητα είναι τα αναπτυξιακά κίνητρα για επιχειρήσεις που θα επενδύσουν στη Δυτική Λευκωσία και στις ορεινές περιοχές. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων, ειδικών σχεδίων για μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ενίσχυσης νέων επαγγελματιών.
Η δεύτερη αφορά τις υποδομές. Δεν μπορείς να ζητάς από επιχειρήσεις να επενδύσουν σε περιοχές χωρίς σύγχρονο οδικό δίκτυο, ψηφιακή συνδεσιμότητα και βασικές υπηρεσίες.
Η τρίτη και ιδιαίτερα σημαντική διάσταση είναι η αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της κάθε περιοχής. Ο αγροτουρισμός, η πράσινη ανάπτυξη, οι υπηρεσίες υγείας και ευεξίας, ακόμη και η δυνατότητα τηλεργασίας μέσω ψηφιακών υποδομών, μπορούν να δημιουργήσουν νέες μορφές απασχόλησης.
Πρέπει επίσης να υπάρξει σύνδεση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας της περιοχής, ώστε οι νέοι να έχουν προοπτική απασχόλησης χωρίς να αναγκάζονται να εγκαταλείπουν τον τόπο τους.
Ο στόχος πρέπει να είναι ξεκάθαρος: να σταματήσει η περιφέρεια να αισθάνεται ότι απλώς “ακολουθεί” την ανάπτυξη του κέντρου και να αποκτήσει δική της βιώσιμη αναπτυξιακή δυναμική.
