Η βιώσιμη ανάπτυξη για την Κύπρο, όπως και για κάθε χώρα, δεν είναι απλώς περιβαλλοντική επιλογή, είναι προϋπόθεση οικονομικής ανθεκτικότητας, κοινωνικής συνοχής και γεωπολιτικής σταθερότητας, δήλωσε σε συνέντευξή της στο ΚΥΠΕ η Καθηγήτρια στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, Φοίβη Κουντούρη.
Η κ. Κουντούρη είναι επικεφαλής της Έκθεσης των Ηνωμένων Εθνών για την Παγκόσμια Βιώσιμη Ανάπτυξη 2027, Πρόεδρος του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ενώσεων Οικονομολόγων Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων, Πρόεδρος του Παγκόσμιου Κόμβου Κλίματος του Δικτύου Λύσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ καθώς και Διευθύντρια του Δικτύου AE4RIA. Πέρσι της απονεμήθηκε από την Ακαδημία Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών το Αριστείο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Στη συνέντευξή της στο ΚΥΠΕ, η κ. Κουντούρη μίλησε για τις κυριότερες παγκόσμιες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα ο πλανήτης, για το έργο της που στοχεύει στην βιώσιμη ανάπτυξη, για τις κυριότερες προκλήσεις για την Κύπρο, την συμμετοχή της στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, αλλά και στην κυπριακή της καταγωγή.
“Η Κύπρος με διαμόρφωσε”
—————
Ερωτηθείσα για την κυπριακή της καταγωγή, είπε ότι γεννήθηκε στον Ποταμό του Κάμπου, δίπλα από το αρχαίο θέατρο των Σόλων. Εκεί έζησε τα παιδικά και εφηβικά της χρόνια μέχρι τα 17 της, όταν έφυγε για σπουδές στην Αγγλία (University of Cambridge). Ακολούθησαν δεκαοκτώ χρόνια ακαδημαϊκής διαδρομής στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου δίδαξε στα University of Cambridge, UCL, LSE και στο University of Reading.
“Η Κύπρος, ωστόσο, δεν είναι απλώς ο τόπος καταγωγής μου, είναι ο τόπος που με διαμόρφωσε” τόνισε.
Είναι η χώρα, πρόσθεσε, ” που μου έμαθε τα πρώτα μου γράμματα, που μου χάρισε μαγικά παιδικά και εφηβικά χρόνια, μέσα σε μια οικογένεια με βαθιά αγάπη, ανθεκτικότητα και αξίες. Με δύο γονείς που μου προσέφεραν απλόχερα στήριξη και πίστη στις δυνατότητές μου και με μια αδελφή που ήταν και παραμένει σταθερό σημείο αναφοράς στη ζωή μου”.
«Η Κύπρος σε ευάλωτη περιοχή, η ενεργειακή μετάβαση στρατηγική ευκαιρία»
—————–
Ερωτηθείσα για τις κυριότερες προκλήσεις για την Κύπρο, η κ. Κουντούρη τόνισε ότι η Κύπρος βρίσκεται σε μια από τις πλέον ευάλωτες περιοχές της Μεσογείου ως προς την κλιματική αλλαγή.
«Η αύξηση της θερμοκρασίας, η λειψυδρία και η πίεση στα οικοσυστήματα απαιτούν ολοκληρωμένο, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό» ανέφερε.
Ταυτόχρονα, όμως, είπε, η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί στρατηγική ευκαιρία.
Εξήγησε ότι η χώρα μπορεί να επενδύσει σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε αποθήκευση και διασυνδέσεις, σε έξυπνη διαχείριση υδάτινων πόρων και σε βιώσιμο τουρισμό υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Παράλληλα, η ανάπτυξη πράσινων και ψηφιακών δεξιοτήτων μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας, επισήμανε.
Το κλειδί, είπε η κ. Κουντούρη, είναι η συστημική προσέγγιση: σύνδεση δεδομένων, μοντελοποίηση σεναρίων, αξιολόγηση κόστους-οφέλους και μετατροπή στρατηγικών στόχων σε χρηματοδοτούμενα έργα.
“Η βιώσιμη ανάπτυξη για την Κύπρο – όπως και για κάθε χώρα – δεν είναι απλώς περιβαλλοντική επιλογή. Είναι προϋπόθεση οικονομικής ανθεκτικότητας, κοινωνικής συνοχής και γεωπολιτικής σταθερότητας” συνέχισε.
Σε τελική ανάλυση, σημείωσε, “η μετάβαση δεν είναι μόνο τεχνολογικό ή οικονομικό ζήτημα. Είναι ζήτημα διακυβέρνησης, θεσμικής ωριμότητας και συλλογικής ευθύνης. Αν κινηθούμε με επιστημονική τεκμηρίωση, κοινωνική συμμετοχή και στρατηγική συνέπεια, μπορούμε να μετατρέψουμε την πολυ-κρίση σε ευκαιρία μετασχηματισμού”.
Οι κυριότερες παγκόσμιες προκλήσεις, “ζούμε σε μια εποχή μόνιμης και αλληλοσυνδεόμενης πολυ-κρίσης”
———————
Ζούμε σε μια εποχή μόνιμης και αλληλοσυνδεόμενης πολυ-κρίσης. Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, οι κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, η ενεργειακή και επισιτιστική ανασφάλεια, οι μεταναστευτικές ροές και η γεωπολιτική αστάθεια δεν αποτελούν ανεξάρτητα φαινόμενα. Συνθέτουν ένα ενιαίο, δυναμικό σύστημα κινδύνων που αλληλοτροφοδοτούνται.
Η ανθρωπότητα διαθέτει πλέον την επιστημονική γνώση, την τεχνολογία και τους χρηματοδοτικούς πόρους για να πετύχει τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs). Ωστόσο, η πρόοδος υλοποίησης παραμένει χαμηλή, κάτω από το 20% σε παγκόσμιο επίπεδο. Το βασικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη λύσεων, αλλά η αδυναμία εφαρμογής σε κλίμακα και η απουσία μηχανισμών που μετατρέπουν τους δημόσιους στόχους σε ώριμα, επενδύσιμα έργα.
Το παράθυρο μέχρι το 2030 είναι καθοριστικό. Οι αποφάσεις της επόμενης τριετίας θα καθορίσουν αν η μετάβαση θα είναι συντεταγμένη, δίκαιη και επιστημονικά τεκμηριωμένη ή αν θα οδηγηθούμε σε αποσπασματικές πολιτικές που εντείνουν τις ανισότητες και την αστάθεια.
“Ανθρωποκεντρικό, διεπιστημονικό και μαθηματικά θεμελιωμένο συστημικό πλαίσιο μετασχηματισμού”
———————–
Ερωτηθείσα πώς με το έργο της εργάζεται για την βιώσιμη ανάπτυξη, η κ. Κουντούρη είπε ότι η προσέγγισή της βασίζεται σε ένα ανθρωποκεντρικό, διεπιστημονικό και μαθηματικά θεμελιωμένο συστημικό πλαίσιο μετασχηματισμού.
“Αναπτύσσουμε ολοκληρωμένα αναλυτικά εργαλεία που ενοποιούν φύση, οικονομία και κοινωνία σε ένα ενιαίο μοντέλο λήψης αποφάσεων” είπε.
Αναφέρθηκε στο ερευνητικό κέντρο που διευθύνει, το Alliance of Excellence for Research and Innovation on Aeiphoria (AE4RIA), λέγοντας ότι αυτό “αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς ερευνητικές ομάδες που εργάζονται για μετασχηματιστικές λύσεις προς την αειφορία”.
“Με περισσότερους από 250 ερευνητές και πάνω από 500 εκατομμύρια ευρώ σε ανταγωνιστική χρηματοδότηση, δραστηριοποιούμαστε σε περισσότερες από 120 χώρες. Η εστίασή μας είναι η σύνδεση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών μεταβλητών και ο σχεδιάσμος ολιστικών μονοπατιών μετάβασης προς τη βιωσιμότητα” τόνισε.
Το πλαίσιο που εφαρμόζουν, είπε, βασίζεται σε τρία στάδια, πρώτον, συνεχή μέτρηση και παρακολούθηση της προόδου των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, δεύτερον, σχεδιασμό δυναμικών και χωρικών διαδρομών μετάβασης μέσω επιστημονικής μοντελοποίησης και τρίτον, διαμόρφωση επενδυτικών χαρτοφυλακίων που ενσωματώνουν κλιματικούς και κοινωνικούς κινδύνους.
Παράλληλα, ως Πρόεδρος του Παγκόσμιου Κόμβου Κλίματος του Δικτύου Λύσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (SDSN Global Climate Hub), αναπτύσσει ολοκληρωμένα μοντέλα που συνδέουν ενέργεια, νερό, χρήση γης, μεταφορές, θαλάσσια οικοσυστήματα και οικονομική αποτίμηση πέραν του ΑΕΠ.
“Αξιοποιούμε γεωχωρικά δεδομένα, ανάλυση πλανητικών ορίων και δυναμική συστημική μοντελοποίηση, ώστε να μπορούμε να αξιολογούμε εκ των προτέρων τις επιπτώσεις κάθε πολιτικής επιλογής” ανέφερε στο ΚΥΠΕ η κ. Κουντούρη.
Επιπλέον, ως Επικεφαλής Επιστήμονας της Παγκόσμιας Έκθεσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (GSDR 2027) των Ηνωμενων Εθνων, συμβάλλει στη διαμόρφωση της επιστημονικής βάσης που θα καθοδηγήσει τις κυβερνήσεις στην επιτάχυνση της εφαρμογής των SDGs και στη χάραξη πολιτικών πέραν του 2030.
Εξήγησε ότι η GSDR 2027 αποτελεί το κορυφαίο επιστημονικό εργαλείο του ΟΗΕ για την αξιολόγηση της προόδου και τη διαμόρφωση τεκμηριωμένων πολιτικών κατευθύνσεων.
Στόχος μας, πρόσθεσε, “είναι να παρέχουμε συγκεκριμένη, εφαρμόσιμη καθοδήγηση και να ενισχύσουμε τη λογοδοσία σε παγκόσμιο επίπεδο”.
Τελος, ως Πρόεδρος του World Council of Environmental and Resource Economists Associations (WCEREA), του παγκόσμιου οργάνου που συντονίζει τις ενώσεις οικονομολόγων περιβάλλοντος και φυσικών πόρων της Ασίας, της Αφρικής, της Ευρώπης, της Βόρειας και της Λατινικής Αμερικής “προωθούμε τη διεθνή επιστημονική συνεργασία και τη διασύνδεση της έρευνας με τη δημόσια πολιτική, ενισχύοντας τον ρόλο της περιβαλλοντικής οικονομικής επιστήμης στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και στη μετάβαση προς βιώσιμη ανάπτυξη”.
Συμμετοχή στο Νταβός. “Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε σημείο καμπής”
—————-
Η κ. Κουντουρή έλαβε μέρος στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, όπου όπως δήλωσε στο ΚΥΠΕ εκεί “ο διάλογος ήταν ξεκάθαρος: η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε σημείο καμπής”.
“Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι ανακατατάξεις στις αλυσίδες αξίας και η ενεργειακή μετάβαση δημιουργούν αβεβαιότητα, αλλά ταυτόχρονα επιταχύνουν την ανάγκη ανασχεδιασμού του αναπτυξιακού μοντέλου” επισήμανε.
Ανέφερε ότι πολιτικές όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, το πακέτο “Fit-for-55” και η νομοθεσία για την αποκατάσταση της φύσης σηματοδοτούν “μια σαφή μετατόπιση προς ένα νέο υπόδειγμα ανάπτυξης, όπου η ανταγωνιστικότητα συνδέεται με την απανθρακοποίηση, την καινοτομία και την ανθεκτικότητα”.
Το κρίσιμο ερώτημα, τόνισε, ” είναι αν θα κινηθούμε προς έναν κατακερματισμένο κόσμο, με εθνικές στρατηγικές χαμηλής συνεργασίας, ή προς μια πολυμερή προσέγγιση βασισμένη στα παγκόσμια κοινά αγαθά. Η επιστήμη μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει ως κοινός παρονομαστής, γεφυρώνοντας διαφορετικά πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα”.
Βιογραφικό
————
Η Καθηγήτρια Δρ. Φοίβη Κουντούρη είναι διεθνώς αναγνωρισμένη οικονομολόγος, γνωστή για την πρωτοποριακή της συμβολή στην ανάπτυξη ανθρωποκεντρικών, διεπιστημονικών και μαθηματικά θεμελιωμένων συστημάτων που προάγουν τη βιώσιμη αλληλεπίδραση φύσης, κοινωνίας και οικονομίας.
Είναι κάτοχος MPhil/PhD από το Πανεπιστήμιο του Cambridge και έχει διδάξει στα Πανεπιστήμια Cambridge, UCL, LSE, Reading και στο Πολυτεχνείο της Δανίας (DTU). Σήμερα είναι Καθηγήτρια στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Visiting Professor στο Τμήμα Γεωεπιστημών και Senior Research Fellow στο Peterhouse College του Πανεπιστημίου Cambridge και Διευθύντρια του Alliance of Excellence for Research and Innovation on Aeiphoria (AE4RIA), με 250 ερευνητές. Κατατάσσεται στο κορυφαίο 2% των επιστημόνων παγκοσμίως (π.χ. λίστα Stanford), με 20 βιβλία και 700 δημοσιεύσεις με κριτές, ενώ έχει ηγηθεί περισσότερων από 100 ερευνητικών και καινοτόμων έργων σε 120 χώρες. Το 2025 προσκλήθηκε από τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών να συμπροεδρεύσει της Παγκόσμιας Έκθεσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (GSDR 2027).
Είναι μέλος της Επιτροπής Υποψηφιοτήτων για το Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών. Είναι μελος της Academia Europaea, της World Academy of Arts and Sciences (Trustee), της European Academy of Sciences and Arts, της Academy of Engineering & Technology of the Developing World, του InterAcademy Partnership (IAP), της European Association of Environmental and Resource Economists (EAERE) και του European Forest Institute. Διετέλεσε Επίτροπος της Lancet COVID-19 Commission και μέλος της Fraternal Economy of Integral and Sustainable Development της Pontifical Academy of Social Sciences. Μεταξύ άλλων σημαντικών διακρίσεων περιλαμβάνονται το ERC Synergy Grant, το Βραβείο Επιστημών της Ακαδημίας Αθηνών, το Βραβείο της Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς και ο τίτλος World Ambassador of Happiness and Peace (2022), που της απονεμήθηκε από την Κυβέρνηση της Ινδίας στη Βουλή των Λόρδων στο Λονδίνο.
Είναι Πρόεδρος της European Association of Environmental and Resource Economists, Πρόεδρος του World Council of Environmental and Resource Economists Associations, Chair του SDSN Global Climate Hub (2.000 πανεπιστήμια) και Συμπρόεδρος του SDSN Europe (900 πανεπιστήμια). Είναι Editor σε σειρά κορυφαίων διεθνών επιστημονικών περιοδικών μεταξύ αυτών Editor του Cambridge University Press Elements Series in Environmental and Resource Economics, Co-Editor του επίσημου περιοδικού της EAERE Environmental and Resource Economics και Associate Editor του Nature: Climate Action. Είναι Πρέσβειρα του ERC και του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για το Κλίμα, μέλος του EIB Climate Leaders Network και συνεργάτης της IPCC. Παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες στα Ηνωμένα Έθνη, το G20, την Παγκόσμια Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ΕΤΕπ, την EBRD, τον ΟΟΣΑ, τον ΠΟΥ και σε εθνικές κυβερνήσεις.
