Το Πολιτιστικό Κέντρο «Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής» στον Καλοπαναγιώτη απέδωσε τιμή στον Μάριο Ιωάννου Ηλία, έναν Κύπριο δημιουργό με σταθερή διεθνή παρουσία και ουσιαστική συμβολή στην ανάπτυξη της μουσικής και του πολιτισμού εντός και εκτός συνόρων.
Σύμφωνα με ανακοίνωση, η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στον ιστορικό χώρο της οικίας του Μητροπολίτη Κυρηνείας Λαυρεντίου, ο οποίος εκτελέστηκε μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό στις 9 Ιουλίου 1821.
Στον χαιρετισμό της, η Πρόεδρος του Πολιτιστικού Κέντρου, κυρία Ανθή Κυριακίδου, ανέφερε ότι η εκδήλωση αυτή αποτελεί μία από τις κορυφαίες στιγμές της 35χρονης πορείας του Κέντρου, «καθώς φιλοξενούμε έναν σπουδαίο Κύπριο δημιουργό, του οποίου η φήμη ξεπέρασε τα όρια της πατρίδας του – τον συνθέτη και διευθυντή καλλιτεχνικών και πολιτιστικών θεσμών, Μάριο Ιωάννου Ηλία». Η παρουσία του στον Καλοπαναγιώτη, πρόσθεσε, «καθρεφτίζει όχι μόνο τον καλλιτέχνη, αλλά και τον άνθρωπο».
Ο τιμώμενος καλλιτέχνης εκφώνησε ομιλία με τίτλο «Η μνήμη ως δημιουργία – Οικουμενικά νοήματα από τον εκτοπισμό μέχρι την Ανάσταση», αναδεικνύοντας τη δύναμη της τέχνης να μετασχηματίζει τη συλλογική και προσωπική μνήμη σε δημιουργική εμπειρία.
Η τιμητική πλακέτα απονεμήθηκε από τον Κοινοτάρχη Καλοπαναγιώτη, Λάμπρο Λάμπρου, ενώ η Πρόεδρος του Πολιτιστικού Κέντρου πρόσφερε στον Μάριο Ιωάννου Ηλία εκδόσεις με πολιτιστικό περιεχόμενο.
Η εκδήλωση συγκέντρωσε πλήθος κόσμου, επιβεβαιώνοντας τον σεβασμό και την εκτίμηση προς το πρόσωπο και το έργο του τιμώμενου και κατέγραψε μια ξεχωριστή στιγμή στην πολιτιστική ζωή της κοινότητας του Καλοπαναγιώτη, καταλήγει η ανακοίνωση.
Δείτε αυτούσια την ομιλία του κ. Μάριου Ιωάννου Ηλία:
Σεβασμιώτατε εκπρόσωπε της Ιεράς Μητροπόλεως Μόρφου,
Εντιμότατε Κοινοτάρχη της κοινότητας Καλοπαναγιώτη,
Αξιότιμες κυρίες, αξιότιμοι κύριοι,
Ως γιος εκτοπισμένων γονιών από την Κερύνεια, φέρω εντός μου μια ηχώ που δεν σιγεί ποτέ. Δεν έζησα την εισβολή προσωπικά. Όμως, κληρονόμησα το ἐν τῷ βάθει ἄλγος· κληρονόμησα τη νοσταλγία· κληρονόμησα την απώλεια — μα μαζί και την ανθεκτικότητα, την αξιοπρέπεια, και εκείνη τη χαμηλόφωνη δύναμη που δεν κραυγάζει, δεν εκφράζεται ασύστολα, αλλά υπομονετικά μορφοποιεί.
Αυτή η δύναμη έγινε ο ήχος μου.
Μέσα από τον ήχο, προσπαθώ να δίνω φωνή σε τόπους, ιστορίες και ανθρώπους. Η μουσική μου δεν υπακούει μόνο στην αισθητική· είναι και μια προσπάθεια επανατοποθέτησης της παρουσίας εκεί όπου επιχειρήθηκε η απουσία, εκεί όπου τα θεμελιώδη ιδανικά και οι αξίες που συγκροτούν την έννοια της ανθρώπινης πληρότητας ανήκουν σε όλους — χωρίς εξαίρεση, χωρίς όρους. Οι συνθέσεις μου λειτουργούν συχνά ως εκφάνσεις επαναδιεκδίκησης.
Πολλές από αυτές είναι δομημένες σαν διαδρομές. Ηχητικές οδύσσειες. Κι όσο η πορεία μου με οδήγησε σε άλλους κόσμους — από την Ευρώπη έως το Βλαδιβοστόκ, το Κιότο και τη Σαγκάη — δεν απομακρύνθηκα ποτέ απ’ το σημείο εκκίνησης: την ανάγκη να ενώσω ό,τι διαιρέθηκε και εξακολουθεί να διαιρείται, να μετασχηματίσω το ρήγμα σε αρμονία. Ίσως γιατί η δική μου ιστορία δεν θεμελιώθηκε σε ρίζες, αλλά σε μια εκρίζωση — απότομη, ανεπούλωτη.
Γι’ αυτό και το έργο μου συχνά αναζητεί να γίνει γέφυρα. Όχι μόνο μεταξύ πολιτισμών, αλλά και εποχών, εμπειριών, ανθρώπων — και μέσων έκφρασης, δίχως περιορισμούς. Γεννιέται από μια προσωπική ανάγκη: να μεταποιεί το ετερογενές και το αδύνατο σε κοινό ηχόχρωμα, σε δυνατότητα συνύπαρξης.
Καθώς πορεύτηκα μέσα από πολιτισμούς, διαπίστωσα πως τίποτα δεν μας χωρίζει ουσιαστικά. Οι μοίρες, οι θλίψεις και οι χαρές μας είναι κοινές. Κι αυτή η κοινότητα των αισθημάτων — αυτή η μυστική ενότητα της ανθρώπινης εμπειρίας — είναι ίσως ο λόγος που το έργο μου πήρε μια βαθιά οικουμενική μορφή και αναδείχθηκε σε υπαρξιακή μου πυξίδα.
Οι «Πονεμένες Παναγίες» είναι ένα τέτοιο παράδειγμα· ένα μουσικό μνημόσυνο για τις μάνες των αγνοουμένων του 1974 — και, στην ευρύτερη του διάσταση, για κάθε δοκιμαζόμενη μάνα κάθε φυλής και εθνικότητας, που στέκει κάτω από τον Σταυρό του παιδιού της. Διότι ο άφατος πόνος της μάνας, όπου κι αν βρίσκεται, έχει πάντα το ίδιο πρόσωπο: ένα βλέμμα στραμμένο στον ουρανό, κι έναν κόσμο που σωπαίνει μπροστά του.
Αντίστοιχα, το ορατόριο «Οι Καμπάνες θα ηχήσουν και πάλι» είναι μια ωδή-μαρτυρία: αντηχεί την τραγωδία του 1974, τον Γολγοθά ενός λαού, σε αντιστοιχία με τα Πάθη του Χριστού κατά την Αγία και Μεγάλη Εβδομάδα — αλλά ταυτόχρονα αναγγέλλει και τη βεβαιότητα της Ανάστασης. Στην καρδιά του έργου πάλλεται η πίστη πως οι καμπάνες του κατεχόμενου βορρά μας θα ηχήσουν και πάλι. Όχι μόνο ως ήχημα, αλλά ως κάλεσμα ελευθερίας.
Η μουσική μου — παρά την άυλη φύση της — επικαλείται την αλήθεια και το δίκιο. Ενσωματώνει μια πολιτική διάσταση· όχι με τη σύγχρονη, περιορισμένη έννοια της ιδεολογίας ή της εξουσίας, αλλά με τη βαθύτερη, αρχαιοελληνική σημασία του πολιτικού: όπως την όριζε ο Αριστοτέλης — ως την ιδιότητα του ενεργού πολίτη που μετέχει «κρίσεως και ἀρχῆς», που φέρει ευθύνη για τη μνήμη, τη δικαιοσύνη και το κοινό καλό.
Στην κλασική σκέψη, η πολιτική δεν είναι επάγγελμα ή μηχανισμός, αλλά συμμετοχή στα κοινά, πράξη συλλογικής ευθύνης, φωνή και δράση για το ανθρώπινο. Έτσι, η μουσική μου γίνεται πράξη δημόσια, συμμετοχική, σχεδόν τελετουργική — μια μορφή άτυπης πολιτικής που δεν ασκεί εξουσία, αλλά ασκεί συνείδηση.
Έτσι είναι, για παράδειγμα, η στάση του έργου μου «Αίμα», του οποίου πυρήνας είναι το δίστιχο της 9ης Ιουλίου — «Το ’νιν αντάν να τρώ’ την γην…». Ένα δράμα συμβολικό, που δεν αποτυπώνει μόνο τα δεινά του ανθρώπου, αλλά διεισδύει και στη θεολογική ιδέα της λύτρωσης ως υπαρξιακής υπόσχεσης. Μια μουσική σπουδή πάνω στον πόνο και την ελπίδα, στη βαρβαρότητα και την υπέρβασή της· εκεί όπου η ανθρώπινη αδυναμία συναντά τη δυνατότητα της θείας παρέμβασης, και η τραγωδία γίνεται προοίμιο μεταμόρφωσης.
Αυτή η θεϊκή προοπτική είναι και το πιο ουσιώδες: ότι η μέρα της Ανάστασης έρχεται — για τον καθένα ξεχωριστά και για τους λαούς συνολικά. Από το ατομικό στο συλλογικό, από το κοινωνικό στο εθνικό και το παγκόσμιο, η λύτρωση παραμένει δυνατή. Γι’ αυτό και οι Καμπάνες θα ηχήσουν και πάλι — όχι για να ανακαλέσουν μια ανάμνηση, αλλά για να σημάνουν την έλευση μιας βέβαιης ελπίδας.
Η τιμή που μου απονέμεται σήμερα είναι ένας κρίκος σε μια αλυσίδα μνήμης και πνευματικής συγγένειας· ένας δεσμός που ενώνει τον δημιουργό με τον τόπο, τον ήχο με τη σιγαλιά των βουνών, την σύγχρονη τέχνη με το φως της παράδοσης.
Ευχαριστώ θερμά το Πολιτιστικό Κέντρο «Άγιος Ιωάννης ο Λαμπαδιστής», την πρόεδρο κυρία Ανθή Κυριακίδου και τη γραμματέα κυρία Μαίρη Νικολαΐδου για την ευγενική και συγκινητική αυτή αναγνώριση, σε έναν τόπο με τόσο έντονο πνευματικό αποτύπωμα.
Κλείνοντας, ας αναλογιστούμε πως, αν η μνήμη είναι Σταύρωση, η δημιουργία είναι η Ανάστασή της.
Σας ευχαριστώ όλους από καρδιάς
