Την ανάγκη επανεξέτασης του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, ώστε τα μέτρα ελέγχου να προσαρμόζονται στην εκάστοτε επιδημιολογική κατάσταση έθεσε στο τραπέζι ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Χρίστος Σενέκης, κατά την πρώτη του συμμετοχή στο Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ στις Βρυξέλλες, με την κοινή πρωτοβουλία Κύπρου, Ελλάδας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας και Κροατίας για τις επιζωοτίες.
Ο Υπουργός υπογράμμισε επίσης τη σημασία μιας ισχυρής, επαρκώς χρηματοδοτούμενης και προσαρμοσμένης στις πραγματικές ανάγκες των γεωργών Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ), κατά την πρώτη του συμμετοχή στο Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Η μελλοντική ΚΓΠ, οι πιέσεις που αντιμετωπίζει ο ευρωπαϊκός γεωργικός τομέας και η επάρκεια και οικονομική προσιτότητα των λιπασμάτων ήταν στο επίκεντρο των συζητήσεων της πρώτης ημέρας.
Ο κ. Σενέκης χαιρέτισε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί και υπογράμμισε τη σημασία της έγκαιρης συμφωνίας. Τάχθηκε υπέρ της αναγκαίας ευελιξίας για τα κράτη μέλη, η οποία, όπως σημείωσε, θα πρέπει να εντάσσεται σε ένα ισχυρό κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο, με αποτελεσματική στόχευση και ισότιμους όρους ανταγωνισμού. «Ιδιαίτερη σημασία αποδίδουμε στην ανανέωση των γενεών. Στηρίζουμε σαφέστερες και περισσότερο προσαρμόσιμες ρυθμίσεις για τα πακέτα εκκίνησης, τη διαδοχή και την εγκατάσταση νέων γεωργών. Η αυξημένη ευελιξία πρέπει να συνοδεύεται από υψηλό κοινό επίπεδο φιλοδοξίας και αξιόπιστη ευρωπαϊκή δέσμευση για την ανανέωση των γενεών», ανέφερε.
Υποστήριξε επίσης τη διατήρηση της δυνατότητας χορήγησης Μεταβατικής Εθνικής Ενίσχυσης μετά το 2027, ως εργαλείου στήριξης ευάλωτων τομέων, υπό τις συνθήκες αυξημένου κόστους παραγωγής και εντεινόμενων κλιματικών πιέσεων.
Κατά την ανταλλαγή απόψεων για την κατάσταση της αγοράς, ο Υπουργός ανέδειξε τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι γεωργοί λόγω των διεθνών εξελίξεων, του αυξημένου κόστους παραγωγής και των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Για την Κύπρο, ανέφερε ότι η ανομβρία και η λειψυδρία, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι χαλαζοπτώσεις, οι πυρκαγιές και η αυξημένη εμφάνιση επιβλαβών οργανισμών και ασθενειών επιβαρύνουν την παραγωγή και το γεωργικό εισόδημα. «Οι γεωργοί μας δεν μπορούν να επωμίζονται μόνοι τους το κόστος της κλιματικής αλλαγής και, ως εκ τούτου, απαιτείται μια συντονισμένη, κοινή και φιλόδοξη ευρωπαϊκή δράση, επαρκώς χρηματοδοτούμενη», ανέφερε.
Στο άτυπο γεύμα εργασίας των Υπουργών για το Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, ο κ. Σενέκης ανέδειξε τη σημασία της διασφάλισης επαρκών ποσοτήτων σε προβλέψιμες και προσιτές τιμές και υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές πρέπει να αξιολογούνται με βάση την πραγματική τους επίδραση στον γεωργό. «Η επιτυχία των πολιτικών μας θα κριθεί από το κατά πόσο ο γεωργός μπορεί να προμηθεύεται εγκαίρως τα λιπάσματα που χρειάζεται, στις αναγκαίες ποσότητες και σε τιμές που του επιτρέπουν να παραμένει παραγωγικός και ανταγωνιστικός. Αυτή πρέπει να είναι η κοινή μας επιδίωξη», είπε.
Για την Κύπρο, ανέφερε ότι η περιορισμένη κλίμακα της αγοράς, οι αποστάσεις και το κόστος μεταφοράς περιορίζουν τις επιλογές και αυξάνουν την έκθεση στις κρίσεις. Γι’ αυτό, πρόσθεσε, οι κοινές ευρωπαϊκές προμήθειες θα πρέπει να εξασφαλίζουν έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση για όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των νησιωτικών και περιφερειακών περιοχών.
Το θέμα των ζωικών ασθενειών έθεσε η Ρουμανία, εξ ονόματος και της Βουλγαρίας, της Κροατίας, της Ελλάδας και της Κύπρου, με κοινό σημείωμα (non paper) για την ανάγκη επείγουσας δράσης στον τομέα των αιγοπροβάτων, ενόψει της εξάπλωσης της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών (PPR), της ευλογιάς των αιγοπροβάτων (SGP) και του αφθώδους πυρετού. Στο σημείωμα επισημαίνεται ότι οι περιορισμοί στις μετακινήσεις και στο εμπόριο ζώων, σε συνδυασμό με τις αποφάσεις της Κομισιόν για περιορισμό του ενδοενωσιακού εμπορίου και των εξαγωγών, έχουν προκαλέσει σημαντικό πρόσθετο κόστος και απώλεια εισοδήματος για τους παραγωγούς. Για την Κύπρο, οι εκτιμώμενες απώλειες από τον έλεγχο και την εκρίζωση του αφθώδους πυρετού ξεπερνούν τα 40 εκατ. ευρώ, ενώ στη Ρουμανία οι εξαγωγές ζώντων ζώων έχουν μηδενιστεί, με απώλειες άνω των 150 εκατ. ευρώ. Στη Ρουμανία, την Ελλάδα και τη Βουλγαρία έχουν θανατωθεί πάνω από 235.000, 600.000 και 4.000 ζώα αντίστοιχα για την εξάλειψη της PPR και της SGP.
Τα πέντε κράτη μέλη ζητούν από την Κομισιόν μεγαλύτερη ευελιξία στις μετακινήσεις με βάση την περιφερειοποίηση, ταχεία και επαρκή αποζημίωση των κτηνοτρόφων με αξιοποίηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, αναθεώρηση του Νόμου για την Υγεία των Ζώων, ισχυρότερο ρόλο για τον εμβολιασμό στις νόσους κατηγορίας Α και νέα επιστημονική αξιολόγηση από την EFSA για την PPR και την SGP.
Ο κ. Σενέκης ανέφερε ότι η Κύπρος στηρίζει πλήρως τα μηνύματα της πρωτοβουλίας. Τόνισε την ανάγκη για έγκαιρη και επαρκή στήριξη των πληγέντων κτηνοτρόφων, αξιοποιώντας την εμπειρία από τις πρόσφατες επιδημίες, και υπογράμμισε ότι ο εμβολιασμός πρέπει να αξιοποιείται περισσότερο ως συμπληρωματικό εργαλείο για τις νόσους κατηγορίας Α, όπου αυτό δικαιολογείται επιστημονικά, με διαθέσιμα και εγκεκριμένα εμβόλια. Έθεσε επίσης την ανάγκη επανεξέτασης του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, ώστε τα μέτρα ελέγχου να προσαρμόζονται στην εκάστοτε επιδημιολογική κατάσταση.
Κατά τη δεύτερη ημέρα των εργασιών, οι Υπουργοί συζήτησαν θέματα αλιείας, με αντικείμενο τη στήριξη της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και την τροποποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034.
Ο κ. Σενέκης στήριξε το συμβιβαστικό κείμενο για τον Κανονισμό που καθορίζει τους όρους της ενωσιακής στήριξης της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, επισημαίνοντας ότι η προσέγγιση είναι ισορροπημένη, ιδιαίτερα ως προς την ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό του αλιευτικού στόλου, με τις αναγκαίες διασφαλίσεις για την αποφυγή αύξησης της αλιευτικής πίεσης.
«Η προσέγγιση αυτή ανταποκρίνεται ιδιαίτερα στις ανάγκες της Κύπρου, καθώς ο κυπριακός αλιευτικός στόλος αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από σκάφη παλαιότερης γενιάς», τόνισε, υπογραμμίζοντας τις επιπτώσεις στις συνθήκες εργασίας, την ενεργειακή απόδοση και την προσέλκυση νέων στο επάγγελμα. Τόνισε επίσης ότι η τελική αποτελεσματικότητα του Κανονισμού θα εξαρτηθεί από το ύψος και την κατοχύρωση της χρηματοδότησης για την αλιεία.
Για την τροποποίηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, ο Υπουργός χαιρέτισε τις προτάσεις για απλούστευση των κανόνων, μείωση του διοικητικού φόρτου και μεγαλύτερη ευελιξία για τα κράτη μέλη. «Χαιρετίζουμε ιδιαίτερα τις αλλαγές που αφορούν την ενεργειακή μετάβαση και τον εκσυγχρονισμό του αλιευτικού στόλου, την ανανέωση των γενεών και τη στήριξη της παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας», υπογράμμισε.
Στο περιθώριο των εργασιών, ο κ. Σενέκης συναντήθηκε με τον Επίτροπο Υγείας και Ευημερίας των Ζώων, Όλιβερ Βαρχελι, με τον οποίο συζήτησε την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού στην Κύπρο και τα στοιχεία του κοινού non-paper, καθώς και την πορεία εφαρμογής των μέτρων ελέγχου και τις επιπτώσεις στον κτηνοτροφικό τομέα. Συναντήθηκε επίσης με τον Επίτροπο Γεωργίας και Τροφίμων, Κριστόφ Χάνσεν, με τον οποίο συζήτησε τις προοπτικές και τις προτεραιότητες για τη μελλοντική ΚΓΠ.
