Αναφορές για τον τρόπο και τους λόγους που τελικά δεν χάθηκαν και άλλα χωριά της Δυτικής Λευκωσίας κατά την τουρκική εισβολή του 1974, κάνει ο εξ’ Ελλάδος δημοσιογράφος και συγγραφέας Σάββας Βλάσης.
Οι αναφορές αφορούν κυρίως τα χωριά που βρίσκονται εγγύτερα στην πρωτεύουσα, όπως το Μάμμαρι, η Δένεια, ακόμη και τα υπόλοιπα χωριά του Συμπλέγματος Εξάπολις, αλλά και χωριά της Μόρφου όπως το Ακάκι κοκ. Όπως διευκρινίζει, τη διάσταση αυτή ανέδειξε φωτισμένη σε ένα από τα βιβλία του.
Διαβάστε την ανάρτησή του:
Δένεια και Μάμμαρι, έμειναν ελεύθερα τον Αύγουστο του 1974 αλλά ελάχιστα έχει εξηγηθεί πως, με βάση ποιες διαταγές και ενέργειες, κατέστη αυτό εφικτό, όταν η γενική διαταγή προς τις μονάδες ήταν να συμπτυχθούν σε μεγάλο βάθος, αφήνοντας ελεύθερο τον εχθρό να καταλαμβάνει εδάφη. Την διάσταση αυτή ανέδειξα και προσέφερα φωτισμένη στο βιβλίο μου, με βάση άγνωστα μέχρι τότε (2021) στοιχεία.
Από τις 15 Αυγούστου, το ΓΕΕΦ είχε διατάξει τις μονάδες στον Δυτικό Τομέα, να συμπτυχθούν σε μία γραμμή πολύ νοτιότερα της οδικής αρτηρίας Λευκωσίας – Μόρφου. Ωστόσο, από την επομένη, ο διοικητής της ΕΛΔΥΚ Συνταγματάρχης Νικολαΐδης, επικεφαλής του Συγκροτήματος Διοικήσεως ΕΛΔΥΚ, που είχε διαταχθεί να μετακινήσει τον Σταθμό Διοικήσεώς του περί τα 3 χλμ. νοτίως του αεροδρομίου Λευκωσίας, έβλεπε ότι στον τομέα του, όχι μόνο δεν υπήρχε πίεση αλλά δεν υπήρχε και εχθρική παρουσία σε μεγάλη απόσταση. Έπειτα από συνεχείς ενημερώσεις του προς το ΓΕΕΦ, επισημαίνοντας ότι η διάταξη δυνάμεων που είχε ληφθεί ήταν υπερβολικά συντηρητική (πολύ νότια) αφήνοντας πολλές περιοχές στις οποίες δεν είχε εμφανιστεί καν ο εχθρός, τελικώς αυτό πείστηκε αργά το απόγευμα της 16ης Αυγούστου, και διέταξε τον Συνταγματάρχη Νικολαΐδη να ενεργήσει. Αυτός, διέταξε στοιχεία της 21 ΕΑΝ που διέθετε Υπό Διοίκηση, να προωθηθούν “όσον το δυνατό βορειότερα πλην άνευ εμπλοκής”. Τεθωρακισμένα Marmon Herrington και τμήματα πεζικού προωθήθηκαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 17ης Αυγούστου σε Δένεια και Μάμμαρι, όπου δεν υπήρχε καμμία τουρκική παρουσία. Τουρκικές απόπειρες εκδηλώθηκαν την επομένη αλλά τελικώς τα δύο χωριά παρέμειναν υπό ελληνικό έλεγχο.
Απεδείχθη ότι, ακόμη και με στοιχειώδη παρουσία και αντίσταση, οι τουρκικές δυνάμεις περιόριζαν την επέκτασή τους και υπήρχαν δυνατότητες συγκρατήσεώς τους, εφόσον αυτή ήταν η επιδίωξη από πλευράς ΓΕΕΦ. Το ότι σήμερα σε Δένεια και Μάμμαρι περιορίζεται το βάθος των κατεχομένων που οριοθετούνται από την γραμμή αντιπαραθέσεως, οφείλεται στην κρίση του διοικητή της ΕΛΔΥΚ Συνταγματάρχη Νικολαΐδη και στην αποτελεσματική ανταπόκριση των δυνάμεων που εξετέλεσαν την διαταγή του. Η ήττα στην μάχη που διεξήχθη στην τοποθεσία του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ και οι αβάσιμες κατηγορίες που εκτοξεύθηκαν εναντίον του Συνταγματάρχη Νικολαΐδη (μετά τον θάνατό του μάλιστα) επισκίασαν αυτή την επιτυχία, η οποία στα συνήθη μέσα σήμερα, έπειτα από μισό αιώνα, περιγράφεται επιφανειακώς και κατά τρόπο που αφήνει την εντύπωση ότι τα στοιχεία της 21 ΕΑΝ σε Δένεια και Μάμμαρι, υπήρχαν εκεί και δεν είχαν μετακινηθεί καθόλου από τις 14 Αυγούστου. Όλα αυτά τα εξηγώ αναλυτικώς και με χάρτες που επιμελήθηκα, στο βιβλίο μου. Αυτή η μικρή αλλά σημαντική επιτυχία εν μέσω του χάους από τις υποχωρούσες διαρκώς μονάδες, δείχνει ότι ακόμη και εν μέσω διαλυτικών διαταγών, διοικήσεις και δυνάμεις ή αξιόμαχες εφεδρείες, που διατηρούν την αυτοκυριαρχία, την πειθαρχία τους και διαύγεια αντιλήψεως, μπορούσαν να επηρεάσουν θετικώς, περιορίζοντας την καταστροφή. Δείχνει επίσης, ότι μισό αιώνα μετά, δεν έχουμε μελετήσει επαρκώς τα στρατιωτικά γεγονότα εκείνου του θλιβερού Αυγούστου, ώστε να αποκομίσουμε βασικά μαθήματα που αφήσαμε μόνοι μας θαμμένα.
