Τα μέτρα πρόληψης και τον βαθμό ετοιμότητας του κρατικού μηχανισμού ενόψει καλοκαιριού παρουσίασαν την Τετάρτη στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος οι αρμόδιες υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων το Τμήμα Δασών, η Πυροσβεστική Υπηρεσία, το Υπουργείο Εσωτερικών και η Πολιτική Άμυνα.

Κατά τη συνεδρίαση, αναλύθηκαν οι σχεδιασμοί που βρίσκονται σε εξέλιξη για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, ενώ ταυτόχρονα αναδείχθηκαν οι προκλήσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι αρμόδιες υπηρεσίες, κυρίως σε επίπεδο στελέχωσης και επιχειρησιακής κάλυψης της υπαίθρου. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν στοιχεία από την Πυροσβεστική Υπηρεσία, σύμφωνα με τα οποία μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων παγκύπρια δεν τηρεί τα προβλεπόμενα μέτρα πυρασφάλειας, παρά το γεγονός ότι λειτουργεί κανονικά.

Στα πλαίσια της συζήτησης, ο Πρόεδρος της Επιτροπής και Βουλευτής του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασίας Πολιτών, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, σημείωσε ότι κάθε Μάρτιο η Επιτροπή καλεί τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες προκειμένου να ενημερωθεί για την ετοιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αντιμετωπίσει ενδεχόμενες πυρκαγιές, ενόψει της καλοκαιρινής περιόδου.

Εκ μέρους του Τμήματος Δασών, ο κ. Παπαγεωργίου, ανέφερε ότι τα τελευταία χρόνια έχει ενισχυθεί σημαντικά ο στόλος πυρόσβεσης, ιδιαίτερα μετά την ένταξη της Κύπρου στο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, επισημαίνοντας ότι «δεν είχαμε ποτέ στο παρελθόν τον στόλο που έχουμε σήμερα». Παράλληλα, σημείωσε ότι έχουν τεθεί σε λειτουργία τρία συστήματα τηλεοπτικής επιτήρησης, ενώ αξιοποιούνται και επτά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) για τον εντοπισμό πυρκαγιών, τα οποία, όπως ανέφερε, έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τις ανάγκες της υπηρεσίας. Ωστόσο, έγινε αναφορά σε ισχύουσες εγκυκλίους, οι οποίες απαγορεύουν την χρήση τους κατά την τρέχουσα περίοδο, λόγω της διεθνούς συγκυρίας.

Σε ό,τι αφορά την προετοιμασία για τη φετινή αντιπυρική περίοδο, ο κ. Παπαγεωργίου σημείωσε ότι μέχρι το τέλος Μαρτίου αναμένεται να ολοκληρωθούν τα προγράμματα επιφυλακής, η εκπαίδευση του προσωπικού και η πλήρης συντήρηση του στόλου πυρόσβεσης. Παράλληλα, ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες συντήρησης του δασικού οδικού δικτύου και των αντιπυρικών λωρίδων, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος Μαΐου, ενώ υλοποιούνται και παρεμβάσεις καθαρισμού σε αγροτικούς δρόμους.

Ο κ. Παπαγεωργίου έκανε ιδιαίτερη αναφορά στη δημιουργία νέας 42μελούς εξειδικευμένης ομάδας δασοπυρόσβεσης, της «Εθνικής μας Ομάδας», όπως την αποκάλεσε, με τη συμμετοχή του Τμήματος Δασών, της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, της Πολιτικής Άμυνας και της Υπηρεσίας Ασθενοφόρων. Όπως επεσήμανε, η ομάδα αυτή θα είναι πλήρως εκπαιδευμένη και πιστοποιημένη για αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, με δυνατότητα συμμετοχής και σε αποστολές στο εξωτερικό εφόσον προκύπτει ανάγκη, στο πλαίσιο ευρωπαϊκών μηχανισμών.

Από πλευράς της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, ο Αρχιπύραρχος Νίκος Λογγίνος ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης της παρουσίας της Πυροσβεστικής στην ύπαιθρο, επισημαίνοντας ότι οι υφιστάμενοι σταθμοί δεν λειτουργούν σε 24ωρη βάση. Όπως ανέφερε, έχει ήδη κατατεθεί μελέτη για τη στελέχωση των 14 υφιστάμενων σταθμών σε 24ωρη λειτουργία, καθώς και δεύτερη μελέτη για τη δημιουργία 14 νέων σταθμών, ώστε να μειωθούν οι χρόνοι ανταπόκρισης στις πυρκαγιές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Λογγίνος, περίπου 1.500 πυρκαγιές εκδηλώνονται μετά τις 19:00, όταν οι σταθμοί της υπαίθρου κλείνουν. Παράλληλα, σημειώθηκε ότι το 2025 καταγράφηκαν περίπου 3.500 πυρκαγιές παγκύπρια, αριθμός που καταδεικνύει την πίεση που δέχεται η Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Στο πλαίσιο ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού, ο κ. Λογγίνος ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία πρόσληψης 60 εργατών πυρόσβεσης, ενώ προγραμματίζεται και εξειδικευμένη εκπαίδευση 30 μελών για τη διερεύνηση των αιτιών εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών. Παράλληλα, έχουν δημιουργηθεί ομάδες που βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με κοινοτάρχες, παρέχοντας οδηγίες για καθαρισμούς και πρόληψη των πυρκαγιών, ανέφερε.

Ο κ. Λογγίνος παρουσίασε ακόμη, την ανάπτυξη ενός «ολιστικού συστήματος» ανίχνευσης πυρκαγιών, προϋπολογισμού άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο θα περιλαμβάνει την τοποθέτηση αισθητήρων σε 13 βιομηχανικές περιοχές και, σε επόμενη φάση, σε αγροτικές περιοχές, με στόχο την κάλυψη έως και του 80% των περιοχών. Ήδη, όπως σημείωσε, λειτουργούν πιλοτικά τέσσερις αισθητήρες σε δασικές περιοχές.

Παράλληλα, συμπλήρωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η ανέγερση του Πυροσβεστικού Σταθμού Πάχνας που αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο του 2026, ενώ αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα και η ανέγερση Πυροσβεστικού Σταθμού στην Αγία Νάπα. Επιπλέον, ο κ. Λογγίνος ανέφερε ότι η Πυροσβεστική Υπηρεσία πρόκειται να συνεργαστεί με το Τμήμα Μετεωρολογίας, ώστε το τελευταίο να δώσει εργαλεία στην Πυροσβεστική για να γνωρίζει 5 ημέρες πριν, τις θερμοκρασίες και τους ανέμους, με σκοπό την καλύτερη προετοιμασία για πυρκαγιά. «Εμείς θα κάνουμε ό,τι μπορούμε στα μέτρα των δυνατοτήτων μας, ώστε να μειώσουμε τις πιθανότητες να ξεκινήσει μια πυρκαγιά και να επεκταθεί. Από εκεί και πέρα είναι και θέμα του κάθε πολίτη να βοηθήσει και να μην προκαλέσει τέτοια κατάσταση. Με την φύση δεν μπορεί να τα βάλει κανένας», πρόσθεσε ο κ. Λογγίνος.

Σε ερώτηση του Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Γιαννάκη Γαβριήλ, σχετικά με τον αριθμό πτητικών μέσων που έχει σήμερα στη διάθεσή της η Κυπριακή Δημοκρατία, ο κ. Λογγίνος ανέφερε ότι σύμφωνα με ενημέρωση από την Εθνική Φρουρά, από την 1η Απριλίου θα είναι διαθέσιμα τέσσερα πτητικά μέσα, ενώ από τον Μάιο θα προστεθούν ακόμη τρία αεροσκάφη και τέσσερα ελικόπτερα. Παράλληλα, σε ερώτηση του Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Αντρέα Καυκαλιά, σχετικά με τη δυνατότητα αναζήτησης βοήθειας από γειτονικά κράτη, ο κ. Λογγίνος ανέφερε ότι παραμένει η δυνατότητα ενίσχυσης μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού πολιτικής προστασίας, αν και, όπως επεσήμανε, αυτό εξαρτάται από τις συνθήκες που επικρατούν σε άλλες χώρες.

Την ίδια ώρα, η Πυροσβεστική Υπηρεσία παρουσίασε στοιχεία ενώπιον της Επιτροπής σε σχέση με την τήρηση των μέτρων πυρασφάλειας από υποστατικά, καθώς το 75% των εργοστασίων και το 53% των κέντρων αναψυχής παγκύπρια δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους. Σε ερώτηση του Βουλευτή του ΔΗΣΥ, Πρόδρομου Αλαμπρίτη και του Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Νίκου Κέττηρου, εάν η Πυροσβεστική Υπηρεσία προέβη σε μέτρα, σε σχέση με τα εν λόγω στοιχεία, ο κ. Λογγίνος ανέφερε ότι έχουν αποσταλεί επιστολές τόσο προς το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, όσο και προς τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) και στους Δήμους για επιβολή μέτρων, ωστόσο δεν υπάρχει η αναμενόμενη ανταπόκριση, ενώ αναφέρθηκε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις εκδίδονται άδειες από τους Δήμους, χωρίς την προσκόμιση πιστοποιητικών πυρασφάλειας.

Από πλευράς του Υπουργείου Εσωτερικών, ως προς τα μέτρα που λαμβάνονται για την έγκαιρη και αποτελεσματική αντιμετώπιση πυρκαγιών, η κ. Πούπα επεσήμανε ότι οι επαρχιακές διοικήσεις έχουν ήδη προκηρύξει διαγωνισμούς για καθαρισμούς οικοπέδων μέχρι τον Μάιο, ενώ η κρατική επιχορήγηση για τις σχετικές εργασίες έχει αυξηθεί από το 50% στο 80%. Παράλληλα, σημείωσε ότι ο Υπουργός Εσωτερικών προτίθεται να εκδώσει Διάταγμα για την απαγόρευση χρήσης εργαλείων κατά τη θερινή περίοδο, ενώ προωθείται εκστρατεία ενημέρωσης των πολιτών για τις πυρκαγιές, μέσω του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών.

Επιπρόσθετα ανέφερε ότι, βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες για καλύτερο συντονισμό ιδιωτικών μέσων που συνδράμουν στην κατάσβεση πυρκαγιών, καθώς και για αναθεώρηση των αποζημιώσεων προς ιδιοκτήτες εξοπλισμού. Ακόμη, συνεχίζονται οι 24ωρες περιπολίες της Υπηρεσίας Θήρας, η οποία συχνά είναι η πρώτη Υπηρεσία που εντοπίζει πυρκαγιές. Τέλος, όπως είπε η κ. Πούπα, «στο Υπουργείο Εσωτερικών είμαστε έτοιμοι να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης και είναι όλες οι εισηγήσεις ευπρόσδεκτες».

Σε ό,τι αφορά την Πολιτική Άμυνα, η εκπρόσωπος, κ. Στόκκου ανέφερε στην Επιτροπή ότι αναθεωρείται το σχέδιο «Πολύβιος» για εκκενώσεις, ενώ τον Ιούνιο αναμένεται να τεθεί πιλοτικά σε εφαρμογή, σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης του πληθυσμού σε περίπτωση πυρκαγιάς, μέσω κινητών τηλεφώνων («public warning system»). Το σύστημα θα επιτρέπει την αποστολή μαζικών ειδοποιήσεων σε πολίτες που βρίσκονται σε επηρεαζόμενες περιοχές, σε πραγματικό χρόνο.

Εκ μέρους του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, ο κ. Νικολαΐδης ανέφερε ότι το Υφυπουργείο συμμετέχει στην ομάδα παρακολούθησης για το «public warning system». Σημείωσε ακόμη ότι, «πρόκειται να αποστέλλεται ένα μήνυμα, τύπου «alert message» στον πληθυσμό που θα βρίσκεται στην περιοχή όπου υπάρχει πυρκαγιά και επομένως δεν θα υπάρχει το πρόβλημα «one to one» που έχει το sms». Συμπλήρωσε ακόμη ότι το Υφυπουργείο ανέλαβε την πρωτοβουλία για αναβάθμιση της εφαρμογής «SafeCy».

Στη συνέχεια, ο εκπρόσωπος του Παγκύπριου Συντονιστικού Συμβουλίου Εθελοντισμού, κ. Χατζηδημητρίου, δήλωσε ενώπιον της Επιτροπής ότι «πάντα είμαστε έτοιμοι να ανταποκριθούμε σε περιστατικά όπου υπάρχουν εθελοντές».

Σε δηλώσεις του μετά το πέρας της συνεδρίασης, ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Πρόδρομος Αλαμπρίτης εξέφρασε την αγωνία του για το θέμα των πυρκαγιών, μετά και τα περιστατικά που σημειώθηκαν το περασμένο καλοκαίρι.

Ο κ. Αλαμπρίτης ανέφερε ότι πρέπει το κράτος να λάβει τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης, καθώς και να γίνουν εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού, ούτως ώστε να μπει στο υποσυνείδητο του κάθε πολίτη ότι δεν πρέπει να προκαλεί οποιοδήποτε περιστατικό, αλλά και να ενημερώνει εγκαίρως την Πυροσβεστική Υπηρεσία εκεί όπου εντοπίζει πυρκαγιά, ώστε να υπάρχει άμεση αντιμετώπιση από πλευράς των αρμόδιων υπηρεσιών.

Παράλληλα, ο κ. Αλαμπρίτης αναφέρθηκε και στα υποστατικά τα οποία φέρεται να μην τηρούν τα μέτρα πυρασφάλειας, εκφράζοντας ιδιαίτερη ανησυχία, ενώ κάλεσε τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες να προχωρήσουν άμεσα στους απαραίτητους ελέγχους. «Εκεί που χρειάζεται να κλείσουν κέντρα, να κλείσουν εργοστάσια, γιατί δεν πληρούν κάποια πράγματα, αυτό να γίνει άμεσα για να προλάβουμε το επόμενο κακό», συμπλήρωσε.

Σε δηλώσεις προέβη και ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Νίκος Κέττηρος, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «κάθε Μάρτη όλα είναι τέλεια, ενώ κάθε Ιούλιο και Αύγουστο όλα είναι μαύρα και κλαίμε επί ερειπίων». Σε σχέση με τις αγροτικές περιοχές, οι οποίες δεν διαθέτουν Πυροσβεστικό Σταθμό, ο κ. Κέττηρος σημείωσε ότι απαιτείται ένας μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός για να γίνει η ανέγερση Πυροσβεστικών Σταθμών που να καλύπτουν αυτές τις περιοχές. Ακόμη, σημείωσε ότι «πρέπει οι πολίτες να συνειδητοποιήσουν τη δυσκολία της κατάστασης, αλλά και οι τοπικές αρχές να είναι σε εγρήγορση».

Επίσης, αναφερόμενος στα εργοστάσια και κέντρα αναψυχής που δεν τηρούν τα μέτρα πυρασφάλειας, ο κ. Κέττηρος εξέφρασε την ανησυχία του λέγοντας ότι με τις επιστολές που απέστειλε η Πυροσβεστική Υπηρεσία «δεν θα σωθεί καμία ανθρώπινη ζωή, εάν προκύψει οποιοδήποτε έκτακτο περιστατικό». «Πρέπει να ληφθούν μέτρα για να μην κινδυνεύσουν συνάνθρωποί μας από την ανευθυνότητα κάποιων», πρόσθεσε.