Το 2025 συνολικά 603 απαρχαιωμένα ή εκτός χρήσης φράγματα απομακρύνθηκαν από ποτάμια στην Ευρώπη, κάτι που αποτελεί ένα νέο ιστορικό υψηλό ρεκόρ και αύξηση 11%, σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Dam Removal Europe (DRE), η οποία αναφέρει ότι Σουηδία, Φινλανδία και Ισπανία ήταν οι πρώτες χώρες σε τέτοιες απομακρύνσεις προς ανάκαμψη οικοσυστημάτων.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ισπανικού πρακτορείου Efe, oι απομακρύνσεις πραγματοποιήθηκαν σε 21 χώρες και επέτρεψαν την επανασύνδεση 3.740 χιλιομέτρων ποταμού, 29% περισσότερα από ό,τι το 2024 (2.900 χιλιόμετρα), σύμφωνα με την έκθεση.
Η απομάκρυνση των φραγμών από τα ποτάμια, υποστηρίζει η DRE, επιτρέπει στα οικοσυστήματα να ανακάμψουν και έτσι να αυξήσουν τη βιοποικιλότητα και την ανθεκτικότητα των ποταμών και των οικοσυστημάτων τους στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Δύο νέες χώρες
——————
Για πρώτη φορά, η Σουηδία ηγήθηκε, με 173 φράγματα να έχουν αφαιρεθεί, σε σύγκριση με 45 το 2024. ενώ η Φινλανδία υποχώρησε από την πρώτη στη δεύτερη θέση, με δράσεις σε 143 υποδομές, πέντε περισσότερες από ό,τι πριν από ένα χρόνο, και η Ισπανία παρέμεινε στην τρίτη θέση, με την αφαίρεση 109 φραγμών, 13 επιπλέον.
Ακολουθούν: Δανία (46), Ηνωμένο Βασίλειο (35), Γαλλία (31), Γερμανία (15), Βέλγιο (9), Ελβετία (9), Ολλανδία (7), Εσθονία (5), Ιρλανδία (5), Τσεχική Δημοκρατία (4), Νορβηγία (2), Κροατία (1), Ιταλία (1), Πορτογαλία (1) και Σλοβακία (1). Η Βόρεια Μακεδονία, με δύο, και η Ισλανδία, με μία, πραγματοποίησαν τις πρώτες επίσημες αφαιρέσεις φραγμών σε ποτάμια.
Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, η αύξηση από 101 αφαιρέσεις φραγμών σε πάνω από 600 σε μόλις έξι χρόνια καταδεικνύει πόσο γρήγορα διαδίδεται αυτή η πρακτική αποκατάστασης ποταμών. Συνολικά, τουλάχιστον 2.297 φράγματα ποταμών έχουν αφαιρεθεί από ποτάμια στην Ευρώπη από το 2020.
Το μεγαλύτερο μέρος των υποδομών που καταργήθηκαν το 2025 ήταν οι λεγόμενοι συλλεκτήρες (50%), ακολουθούμενο από φράγματα (31%), σύμφωνα με την έκθεση, η οποία υπογραμμίζει ότι αυτές οι δράσεις είναι συνήθως πολύ κερδοφόρες και, όταν εκτελούνται σε μεγάλη κλίμακα, δημιουργούν σημαντικά σωρευτικά οφέλη.
Η έκθεση επισημαίνει την περίπτωση της Σουηδίας, όπου αφαιρέθηκαν φραγμοί για μεταφορά ξυλείας, μια κληρονομιά της μακράς ιστορίας της βιομηχανικής δασοκομίας.
Πάνω από 1,2 εκατομμύριο εμπόδια
————————————
Παρά την πρόοδο, τα ευρωπαϊκά ποτάμια παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένα, με πάνω από 1,2 εκατομμύριο εμπόδια να διαταράσσουν τις φυσικές διεργασίες τους.
Παρόλο που πολλές από αυτές τις κατασκευές είναι απαρχαιωμένες ή δεν χρησιμοποιούνται πλέον, συνεχίζουν να εμποδίζουν τη ροή του νερού, των ιζημάτων και των θρεπτικών συστατικών, καθώς και να εμποδίζουν την κίνηση των διαφόρων ειδών που ζουν σε αυτά.
Αυτός ο κατακερματισμός, προειδοποίησε η DRΕ, συμβάλλει σημαντικά στην υποβάθμιση των οικοσυστημάτων και έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη δραματική μείωση της βιοποικιλότητας του γλυκού νερού.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 42% των ψαριών γλυκού νερού της Ευρώπης ταξινομούνται ως ψάρια που κινδυνεύουν με εξαφάνιση.
Επιπλέον, ο Κανονισμός της ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 2024, περιλαμβάνει τον στόχο της αποκατάστασης τουλάχιστον 25.000 χιλιομέτρων ποταμών έως το 2030, για τα οποία η άρση των εμποδίων είναι απαραίτητη.
