Η οριακή κατάσταση με το υδατικό στην Κύπρο, με απώλειες έως και 70%, οικιακή κατανάλωση που τριπλασιάστηκε και γεωργούς να λαμβάνουν μόλις το 25% του προβλεπόμενου, βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης στρογγυλής τραπέζης για το υδατικό που διοργάνωσε την Παρασκευή του ΑΚΕΛ.

Ειδικοί και αξιωματούχοι έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου, ζητώντας εθνική πολιτική, ενώ κατήγγειλαν άνιση κατανομή και αναποτελεσματική διαχείριση

Τμήμα Υδάτων: Απλός ο σχεδιασμός δύσκολη η εφαρμογή

Παρά τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει στη διαχείριση των υδάτων στην Κύπρο, το κύριο πρόβλημα παραμένει η εφαρμογή των σχεδιασμών, τόνισε ο Αναπληρωτής Διευθυντής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, Γιώργος Καζαντζής μιλώντας στη συζήτηση.

«Το σχέδιο είναι απλό, αλλά η εφαρμογή του είναι δύσκολη», ανέφερε, προσθέτοντας ότι το ΤΑΥ διαθέτει γνώση και εμπειρία και έχει ήδη υλοποιήσει πολλά έργα, σε βαθμό που προκαλεί θετική έκπληξη και σε διεθνείς συγκρίσεις.

Ο κ. Καζαντζής σημείωσε ότι οι λύσεις για το υδατικό δεν αλλάζουν με τον χρόνο, αλλάζουν όμως οι ανάγκες. Όπως ανέφερε, η οικιακή κατανάλωση νερού έχει τριπλασιαστεί την τελευταία 15ετία, ενώ η γεωργική κατανάλωση παραμένει στα ίδια επίπεδα. Γι’ αυτό και έθεσε ως κορυφαία προτεραιότητα τη μείωση της ζήτησης και την ενεργό εμπλοκή των πολιτών μέσα από διαφάνεια και πληροφόρηση.

«Ο μέσος Κύπριος καταναλώνει περίπου 140 λίτρα την ημέρα μόνο για οικιακή χρήση», είπε, αναφερόμενος σε κάποια μη ολοκληρωμένα στοιχεία που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Πρόσθεσε ότι παρότι το νούμερο αυτό ευθυγραμμίζεται με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η Κύπρος είναι το πιο άνυδρο κράτος της ΕΕ,

«Δεν έχουμε κουλτούρα εξοικονόμησης και υπάρχει πολύ μεγάλο περιθώριο βελτίωσης», σημείωσε.

Αναφερόμενος στις απώλειες νερού, έκανε λόγο για σημαντικές απώλειες στα αρδευτικά δίκτυα και ανακοίνωσε την έναρξη μελετών για ποσοτική αποτύπωση του φαινομένου. Επισήμανε επίσης ότι τα δίκτυα των αυτόνομων αρδευτικών τμημάτων είναι σε πολύ κακή κατάσταση. Για τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ), τόνισε πως είναι στρατηγικοί συνεργάτες του ΤΑΥ, αλλά δεν μπορούν να επωμιστούν αποκλειστικά το βάρος της διαχείρισης.

Στο θέμα της αφαλάτωσης, ο κ. Καζαντζής σημείωσε ότι πρέπει να οριστεί ένα κατώτατο όριο αποθεμάτων κάτω από το οποίο δεν θα σταματά η λειτουργία των μονάδων, ώστε να μην επηρεάζεται η συνοχή του σχεδιασμού. Ανέφερε επίσης ότι η Κύπρος κάνει ήδη χρήση του 89% του ανακυκλωμένου νερού που παράγει, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι μόλις 3%.

Ωστόσο, εξέφρασε την ανησυχία ότι όσο περνούν τα χρόνια θα είναι όλο και πιο δύσκολη η αδειοδότηση νέων μονάδων αφαλάτωσης, λόγω των ευρωπαϊκών πιέσεων που θεωρούν την αφαλάτωση μη βιώσιμη πρακτική. «Η εμπλοκή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στις αφαλατώσεις είναι απαραίτητη, αλλά τεχνικά δύσκολη λόγω της ανάγκης για σταθερή παραγωγή 24 ώρες το 24ωρο», ανέφερε.

Τέλος, ο Γιώργος Καζαντζής υποστήριξε την ανάγκη για τιμολογιακή πολιτική που να επιτρέπει την ανάκτηση του κόστους παραγωγής, ώστε να ενισχύονται τα κίνητρα περιορισμού της κατανάλωσης.

Ζήτησε επίσης ενίσχυση και στελέχωση του ΤΑΥ. «Η επένδυση στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων είναι επένδυση για μείωση του κόστους», κατέληξε.

Στεφάνου: Το νερό είναι ζήτημα δημοκρατίας, όχι απλώς τεχνικό πρόβλημα

Ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, τόνισε πως το υδατικό πρόβλημα στην Κύπρο είναι κοινωνικό, πολιτικό και οικολογικό ζήτημα πρώτης γραμμής.

Κάλεσε την Κυβέρνηση να κινητοποιηθεί άμεσα, υπογραμμίζοντας πως η διαχείριση του νερού αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα και δημόσιο αγαθό που δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη ή στα ιδιωτικά συμφέροντα.

Όπως είπε, σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, η Κύπρος βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ε.Ε. σε ό,τι αφορά τη λειψυδρία και την πίεση στους υδατικούς πόρους.

Σημείωσε ότι αυτή η κατάσταση δεν προέκυψε τυχαία, αλλά είναι αποτέλεσμα της ανεπαρκούς πολιτικής πρόληψης των τελευταίων χρόνων, της κλιματικής αλλαγής και της ελλιπούς υποδομής.

«Η διαχείριση του νερού, αυτού του ζωτικού και αναντικατάστατου πόρου, δεν μπορεί να αφήνεται στην τύχη, ούτε να γίνεται με αποσπασματικά μέτρα και λύσεις της τελευταίας στιγμής. Απαιτείται άμεση και συντονισμένη δράση», είπε.

«Το υδατικό ζήτημα στην Κύπρο είναι πολύπλοκο και πολυδιάστατο. Το ΑΚΕΛ έχει θέσει εδώ και χρόνια το νερό στο επίκεντρο της πολιτικής του. Θεωρούμε πως η πρόσβαση σε καθαρό νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα και δημόσιο αγαθό, όχι εμπόρευμα. Η διαχείρισή του πρέπει να γίνεται με γνώμονα τη διαφάνεια, την κοινωνική ισότητα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα», σημείωσε ο κ. Στεφάνου.

Πρόσθεσε ότι η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη είχε εγκαίρως ενημερωθεί για την επιδείνωση της κατάστασης και γνώριζε τα δεδομένα, ωστόσο άρχισε να λαμβάνει μέτρα μόλις τους τελευταίους 12 μήνες, με αποτέλεσμα «να εξαρτόμαστε τελικά από δανεικές αφαλατώσεις».

«Όταν αποτυγχάνει η πολιτική, πρώτα έρχονται οι δικαιολογίες και μετά οι πρόχειρες λύσεις. Ακόμα και αυτά τα μέτρα χαρακτηρίζονται από καθυστέρηση, αποσπασματικότητα και ανεπαρκή σχεδιασμό», είπε. Εξήγησε ότι τα 8 εκατομμύρια ευρώ που δόθηκαν στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Ανάπτυξης (ΕΟΑ) για βελτίωση των υποδομών και περιορισμό απωλειών κρίνονται από τους ίδιους τους οργανισμούς ως ανεπαρκή για σοβαρές παρεμβάσεις. «Σήμερα, υπάρχουν κοινότητες με απώλειες έως και 70% στο δίκτυο ύδρευσης», είπε.

Πρόσθεσε ότι εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για την πολιτική των ιδιωτικών μονάδων αφαλάτωσης. «Οι διαδικασίες fast-track για χορηγίες σε ξενοδόχους, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τις αρμόδιες αρχές, υποβαθμίζουν την ανάγκη για ολοκληρωμένο σχεδιασμό και περιβαλλοντική προστασία. Επιπλέον, η αφαλάτωση δεν είναι πανάκεια. Έχει υψηλό ενεργειακό κόστος και περιβαλλοντικό αποτύπωμα ενώ απαιτείται αυστηρός έλεγχος για την ποιότητα του παραγόμενου νερού», πρόσθεσε.

Ζήτησε ένα μακρόπνοο εθνικό σχέδιο για τη διαχείριση του νερού, με ορίζοντα 10-15 ετών, που να συνδυάζει βελτίωση και συντήρηση των υποδομών ύδρευσης και άρδευσης, ενίσχυση των επεξεργασμένων υδάτων τριτοβάθμιας ποιότητας και επέκταση της χρήσης τους σε περιοχές που σήμερα δεν αξιοποιούνται, δημόσια εποπτεία και διαβούλευση για τις μονάδες αφαλάτωσης με σεβασμό στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και αξιοποίηση έργων όπως αυτό της Μιας Μηλιάς, που μπορεί να προσφέρει λύσεις τόσο για την ε/κ όσο και για την τ/κ κοινότητα, προωθώντας και τη συνεργασία.

Όπως ανέφερε, είναι απαραίτητο να καλλιεργήσουμε μια νέα κουλτούρα υπεύθυνης διαχείρισης του νερού, που να αφορά κάθε πολίτη, κάθε οικογένεια, κάθε παραγωγό και επιχείρηση.

«Χρειαζόμαστε ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο για το Νερό, που να λαμβάνει υπόψη αυτά τα δεδομένα και να προετοιμάζει τη χώρα μας για τις προκλήσεις του μέλλοντος», σημείωσε.

Κάλεσε την Κυβέρνηση να προχωρήσει άμεσα στη χάραξη εθνικής πολιτικής για το νερό, να αξιοποιήσει τα επιστημονικά δεδομένα, να προχωρήσει σε δημόσια διαβούλευση, να εξασφαλίσει διαφάνεια και συμμετοχή.

Ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας Γιαννάκης Γαβριήλ ανέφερε ότι για τη γεωργία η κατάσταση έχει πλέον ξεπεράσει το οριακό σημείο επιβίωσης.

Όπως είπε, σε ορισμένες περιοχές οι απώλειες νερού στο δίκτυο προσεγγίζουν το 70%, ενώ οι γεωργοί έλαβαν μόλις το 25% του νερού που τους διατέθηκε το 2023.

Ανέφερε αγροτικός κόσμος βιώνει ήδη τις συνέπειες της κρίσης και αν δεν υπάρξει άμεση παρέμβαση, τίθεται σε άμεσο κίνδυνο η επισιτιστική ασφάλεια του τόπου.

Θεοπέμπτου: Προνομιακή μεταχείριση γηπέδων γκολφ εις βάρος των αγροτών

———————————————–

O Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, κατήγγειλε ότι δεν υπάρχει καμία σοβαρή ανάλυση κινδύνου από το κράτος, ούτε για την επάρκεια νερού, ούτε για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

Αναφέρθηκε στην σπατάλη νερού που γίνεται σε πισίνες, αναφέροντας ότι πισίνα 8 επί 4, ρηχή, καταναλώνει τόσο νερό όσο χρειάζονται πέντε άνθρωποι για ένα ολόκληρο έτος».

Χαρακτήρισε επίσης σκανδαλώδη τα κονδύλια που ξοδεύονται για τη συντήρηση γρασιδιών σε κυκλικούς κόμβους και δημόσιους χώρους.

«Η Κύπρος δεν είναι τόπος για να έχεις γρασίδι», ανέφερε.

Ειδική μνεία έκανε ο κ. Θεοπέμπτου και στα γήπεδα γκολφ, τα οποία, όπως σημείωσε, υποτίθεται θα τροφοδοτούνταν αποκλειστικά από αφαλατωμένο νερό, αλλά το Υπουργικό Συμβούλιο έχει προχωρήσει σε τουλάχιστον 30 “χαλαρωτικές αποφάσεις”.

«Είναι απαράδεκτο να στερούμε νερό από τους γεωργούς και να το προσφέρουμε στα γκολφ», ανέφερε. Πρόσθεσε ότι η Κύπρος επιδοτεί ουσιαστικά μόνιμες καλλιέργειες πρασίνου.

Επιπλέον, εξέφρασε απορία για τις περιοριστικές πρακτικές απέναντι σε ξενοδοχεία που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν θαλάσσιο νερό για πισίνες, καθώς και για την απουσία στρατηγικής συλλογής ομβρίων υδάτων, με διάφορες μεθόδους που υπάρχουν στο εξωτερικό.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Ανδρέας Πασιουρτίδης, αναφέρθηκε στα αυστηρά πρόστιμα για κατασπατάληση νερού, κάνοντας λόγο για προσπάθεια μετακύλισης ευθύνης στους πολίτες. Είπε ότι πρόκειται για μπαλωματικές λύσεις που δεν αγγίζουν τις ανισορροπίες στο σύστημα, αφού συνεχίζει να προσφέρεται νερό για λόγους που δεν προάγουν το δημόσιο συμφέρον.

Ο Πρόεδρος του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Λεμεσού Γιάννης Τσουλόφτας σημείωσε την ανάγκη για ολοκληρωμένη στρατηγικό σχεδιασμό για το νερό που να μην αλλάζει με την κάθε Κυβέρνηση. Τόνισε επίσης την ανάγκη διασύνδεσής του ενεργειακού με το υδατικό, με την χρήση ενέργειας από ΑΠΕ για παραγωγή νερού από τις αφαλατώσεις. Πρόσθεσε ότι παρόλο που υπάρχουν τεχνικά προβλήματα δεν είναι και τόσο μεγάλα που να μην μπορούν να ξεπεραστούν. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των πολιτών πριν από την επιβολή προστίμων.

Όσον αφορά τους ΕΟΑ είπε ότι για να μπορέσουν να ασκήσουν το ρόλο τους πρέπει να υπάρξει διοικητική αυτοτέλεια, ευελιξία, δυνατότητα ανταπόκρισης στις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας.

Στην ανάγκη χάραξης εθνικής στρατηγικής για το νερό, ακόμη και «έστω και στο και πέντε», στάθηκε ο πρόεδρος του ΕΤΕΚ Κωνσταντίνος Κωνσταντής, επισημαίνοντας πως το πρόβλημα είναι πολυεπίπεδο, με το δίκτυο ύδρευσης να παραμένει πεπαλαιωμένο και να οδηγεί σε απώλειες νερού που φτάνουν το 30% με 40%.

Ο κ. Κωνσταντής αναφέρθηκε στη σημασία της συνδυασμένης διαχείρισης νερού και ενέργειας, με αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών και τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν τόσο στη βελτιστοποίηση της παραγωγής νερού όσο και στον περιορισμό της ζήτησης, ιδιαίτερα για χρήσεις όπως τα γήπεδα γκολφ και οι άναρχες αναπτύξεις.

Τις αποφάσεις για το υδατικό τις λαμβάνει το Υπ. Οικονομικών είπε ο πρώην Υπουργός Σ. Αλετράρης

—————————————————————–

Για εικόνες που θυμίζουν την κρίση της ανομβρίας του 2008 έκανε λόγο ο Σοφοκλής Αλετράρης, πρώην Υπουργός και πρώην Διευθυντής του Τμήματος Ανάπτυξης Υδάτων, ο οποίος σήμερα είναι σύμβουλος στο ΤΑΥ. Όπως υπενθύμισε, την περίοδο εκείνη η νέα τότε κυβέρνηση Χριστόφια παρέλαβε φράγματα εντελώς άδεια, με την ανάγκη λήψης έκτακτων μέτρων να είναι επιτακτική.

Αναφέρθηκε σε αποφάσεις που ελήφθησαν τότε υπό καθεστώς πίεσης, όπως η κατεπείγουσα δημιουργία μονάδων αφαλάτωσης – ανάμεσα τους αυτή της Μονής, αλλά και στα Κούκλια – οι οποίες, όπως τόνισε, ξηλώθηκαν αργότερα επί κυβέρνησης Αναστασιάδη. Την ίδια στιγμή, ανέφερε, ότι η μονάδα στα Κούκλια είχε αρχικά σχεδιαστεί για 30 χιλιάδες κυβικά και σήμερα ξαναστήνεται για μόλις 15 χιλιάδες. Όπως σημείωσε, εκείνη την περίοδο είχαν γίνει συμβόλαια για έκτακτα έργα διάρκειας 5-10 ετών, τα οποία όμως δεν ανανεώθηκαν από την επόμενη κυβέρνηση, επικαλούμενη νομικά κωλύματα βάσει εισηγήσεων της Νομικής Υπηρεσίας και του Γενικού Ελεγκτή.

Ο κ. Αλετράρης θύμισε ότι η Λεμεσός το 2008 υδροδοτείτο για μήνες αποκλειστικά μέσω μεταφοράς νερού με δεξαμενόπλοια, παρά το γεγονός ότι τότε είχε υποτιμηθεί η συγκεκριμένη λύση.

Ιδιαίτερα αναφέρθηκε στην επικοινωνιακή εκστρατεία που είχε γίνει το 2008 για την ενημέρωση του κοινού σε ζητήματα διαχείρισης νερού, η οποία –όπως είπε– κόστισε 1 εκατομμύριο ευρώ και αξιοποίησε αδιόριστους εκπαιδευτικούς, που επισκέφθηκαν σχολεία σε όλη την Κύπρο. Το 2013, πρόσθεσε, το κονδύλι αυτό μηδενίστηκε.

Ο κ. Αλετράρης ανέφερε ότι την υδατική πολιτική στην Κύπρο την καθορίζει στην ουσία το Υπουργείο Οικονομικών. Όταν τα φράγματα γεμίζουν, σταματούν οι μονάδες αφαλάτωσης για εξοικονόμηση κονδυλίων, γεγονός που –κατά τον ίδιο– διαταράσσει πλήρως τον προγραμματισμό και οδηγεί ξανά στην εξάντληση των αποθεμάτων.

Τέλος, υπενθύμισε ότι, παρά τις αντιδράσεις που υπήρχαν για τις αφαλατώσεις, η κυβέρνηση Χριστόφια υλοποίησε τρεις μονάδες μέσα σε μία πενταετία, ενώ –όπως ανέφερε– η κυβέρνηση Αναστασιάδη δεν προχώρησε καμία, παρότι υπήρχε σχέδιο για πλήρη απεξάρτηση από τα φράγματα.

Ο πρώην Διευθυντής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων Κυριάκος Κύρου, είπε ότι η παραγωγή αφαλατωμένου νερού μέσω ανανεώσιμων πηγών αποτελεί άμεση ανάγκη. Όπως ανέφερε, αν και υπάρχουν τεχνικές δυσκολίες στη χρήση ΑΠΕ από τους συμβατικούς αφαλατωτές, αυτές δεν είναι ανυπέρβλητες. Επισήμανε πως θα πρέπει να εμπλακούν ενεργά τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα της χώρας, με στήριξη και χρηματοδότηση από το κράτος και την ΕΕ.

Ο κ. Κύρου αναφέρθηκε επίσης σε σημαντικές απώλειες νερού, ακόμη και σε ιδιωτικά δίκτυα όπως αυτό του ΓΣΠ, καθώς και σε στρεβλώσεις στην τιμολόγηση πόσιμου νερού, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στο Παραλίμνι, όπου –όπως είπε– δίνονται 20 τόνοι δωρεάν και μετά υπάρχει χρέωση.

Έθεσε επίσης την ανάγκη ενίσχυσης της χρήσης ανακυκλωμένου νερού, φέρνοντας ως θετικά παραδείγματα τη Λεμεσό και την Πάφο, σε αντίθεση με το Παραλίμνι, όπου –όπως υποστήριξε– «όλο το νερό κατασπαταλείται».

Στη συζήτηση συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι αγροτικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων.