Η Λευκωσία των οχυρών και των πολιορκιών, των ευγενών και των ανθρώπων του μόχθου, των καλλιτεχνών και των λόγιων, της ανατολής και της δύσης ζωντανεύει στην έκθεση του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών (ΓΤΠ) «Μεσαιωνική Λευκωσία: Γενέθλια Πόλη», η οποία εγκαινιάστηκε την Παρασκευή στο Παλαιό Δημαρχείο Λευκωσίας, στον Προμαχώνα D’Avila.
Τα εγκαίνια τέλεσε ο Δήμαρχος Λευκωσίας Χαράλαμπος Προύντζος στην παρουσία του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών Ελίκκου Ηλία, της Διευθύντριας του ΓΤΠ Αλίκης Στυλιανού και πλήθους προσκεκλημένων, αναφέρεται σε ανακοίνωση του ΓΤΠ
Σύμφωνα με την ανακοίνωση η έκθεση, η οποία βασίζεται στα ποιήματα της δρος Νάσας Παταπίου με τίτλο «Γενέθλια Πόλη», μάς καλεί να βαδίσουμε στα ίχνη τριών γυναικείων μορφών της μεσαιωνικής Λευκωσίας, Έλενας Δενόρες Συγκλητικού, Λουκρητίας Λασσέ, Κατερίνας Φλαγγή, και επισημαίνεται ότι στον πυρήνα της βρίσκονται τρία εμβληματικά φορέματα, καθένα από τα οποία λειτουργεί ως αφηγηματικός άξονας για τη δική του ιστορία, αποκαλύπτοντας πτυχές της μεσαιωνικής κοινωνίας.
Ειδικότερα αναφέρεται ότι οι ιστορίες τους παραπέμπουν σε όσα προκαλεί ο πόλεμος και συνδέονται με όσα τραύματα και πληγές έζησαν οι Κύπριες κατά την τουρκική εισβολή το 1974 και πως μέσα από έναν συνδυασμό κειμένου, οπτικού υλικού και εικαστικών εγκαταστάσεων, υπό την καλλιτεχνική επιμέλεια του Λάκη Γενεθλή, οι επισκέπτες θα αποκτήσουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της μεσαιωνικής πόλης και θα κατανοήσουν καλύτερα το πολιτισμικό υπόβαθρο που διαμόρφωσε τη σύγχρονη Λευκωσία.
Τα φορέματα δεν λειτουργούν μόνο ως παράθυρα στο παρελθόν, αλλά και ως τεκμήρια της πολιτισμικής αλληλεξάρτησης που στηρίζει το σύγχρονο ευρωπαϊκό εγχείρημα, αναφέρεται περαιτέρω και προστίθεται ότι με αυτόν τον τρόπο, η έκθεση επιδιώκει να ανασύρει στην επιφάνεια ζητήματα που συνεχίζουν να επηρεάζουν την Ευρώπη σήμερα.
Ο Δήμαρχος Λευκωσίας Χαράλαμπος Προύντζος τόνισε τη συμβολική θέση του Παλαιού Δημαρχείου Λευκωσίας, ανάμεσα στη μεσαιωνική και τη σύγχρονη πόλη και τη διαχρονική πολιτιστική του αξία. Αναφερόμενος στην έκθεση «Μεσαιωνική Λευκωσία: Γενέθλια Πόλη», είπε ότι ζωντανεύει την πόλη, συνθέτοντας ένα πολυεπίπεδο πολιτιστικό αφήγημα που μας καλεί να επανασυνδεθούμε με τις ρίζες μας και να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με τον τόπο.
Επεσήμανε ότι η διεθνής αναγνώριση που έλαβε η έκθεση όταν παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του 15ου Ετήσιου Διαλόγου των Δημάρχων Πρωτευουσών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμβάλλει στην ενίσχυση της πολιτιστικής εικόνας της πόλης. «Οι Ευρωπαίοι Δήμαρχοι και Πρέσβεις που την επισκέφθηκαν εντυπωσιάστηκαν από το υψηλό επίπεδο, το βάθος και την αισθητική της αρτιότητα», είπε ο Δήμαρχος Λευκωσίας. Τέτοιου επιπέδου εκθέσεις αποτελούν σημαντικό πυλώνα για τη Λευκωσία και συνιστούν πράξεις ταυτότητας, αυτογνωσίας και εξωστρέφειας, τόνισε.
Ανέφερε επίσης ότι μέσα από τρεις γυναικείες φωνές που αναδύονται από τον χρόνο, η πόλη αποκτά πρόσωπο, μνήμη και συγκίνηση. Παρατήρησε ότι παρουσιάζει τρεις ιστορίες που διασχίζουν τα τείχη, τα σοκάκια και τους αιώνες, αναδεικνύοντας τη γενέθλια δύναμη της Λευκωσίας, μιας πόλης που, παρά τις δοκιμασίες, εξακολουθεί να πάλλεται, να δημιουργεί και να εμπνέει.
Ο κ. Προύντζος υπογράμμισε τη δέσμευση του Δήμου Λευκωσίας να επενδύει στον πολιτισμό ως θεμέλιο ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής, συμπληρώνοντας ότι η Λευκωσία, η Λευκοθέα, η Φωτολάμπουσα ήταν, είναι και θα παραμείνει μια πόλη που γεννά ιστορία, πολιτισμό, ελπίδα και φως.
Η Διευθύντρια του ΓΤΠ Αλίκη Στυλιανού, στον χαιρετισμό της κατά τα εγκαίνια, ανέδειξε τη Λευκωσία ως πόλη με αδιάλειπτη ιστορική παρουσία και πολυπολιτισμική ταυτότητα, καθώς και έντονη ευρωπαϊκή παρουσία, ιδιαίτερα κατά τον Μεσαίωνα. Παράλληλα, επισήμανε ότι, αν και διαιρεμένη, είναι μια Πρωτεύουσα που συνεχίζει να καταθέτει στοιχεία στον παγκόσμιο πολιτισμό.
Ακολούθως, παρουσίασε τις τρεις γυναικείες μορφές του 16ου αιώνα που πρωταγωνιστούν στην έκθεση. Συγκεκριμένα για την Έλενα Δενόρες Συγκλητικού είπε πως με ρίζες από την Αγγλία, η οποία το 1570 αιχμαλωτίστηκε και, αφού απελευθερώθηκε, κατέφυγε ως πρόσφυγας στη Βενετία. Σημείωσε ότι πρόκειται για τη μόνη γυναίκα από την Κύπρο, η ομορφιά της οποίας υμνήθηκε σε μαδριγάλιο από τον Ιταλό μουσικοσυνθέτη Giandomenigo Martoretta.
Για τη Λουκρητία Λασσέ ανέφερε ότι με πατέρα φραγκικής καταγωγής και μητέρα Ελληνίδα της Κύπρου, το 1570 έχασε τους δικούς της και έζησε είκοσι χρόνια σκλάβα. Πρόσθεσε πως όταν απελευθερώθηκε με λύτρα, κατέφυγε στη Βενετία και εκπλήρωσε το τάμα της, αφιερώνοντας ένα έργο του σπουδαίου ζωγράφου του Ιωάννη του Κυπρίου με την Ανάσταση του Χριστού. Η εικόνα αυτή βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο της Σέρβικης Ορθόδοξης Εκκλησίας στο Βελιγράδι.
Για την Ελληνίδα της Κύπρου, Κατερίνα Φλαγγή, θύμισε ότι στην πολιορκία της Λευκωσίας το 1570 ως έφηβη έκοψε τα μακριά μαλλιά της, ντύθηκε με ανδρικά ρούχα και πολεμώντας έπεσε ηρωικά υπέρ πατρίδος.
Κλείνοντας, η κ. Στυλιανού εξέφρασε την ελπίδα η έκθεση «Μεσαιωνική Λευκωσία: Γενέθλια Πόλη» να αποτελέσει αφορμή, ώστε οι σημερινοί της κάτοικοι να αναζητήσουν και να γνωρίσουν την ιστορία της Λευκωσίας.
Στο πλαίσιο της έκθεσης προβάλλεται η ταινία παραγωγής ΓΤΠ «Γενέθλια Πόλη» σε σκηνοθεσία του Πέτρου Χαραλάμπους, μέσω της οποίας ζωντανεύουν οι ιστορίες των τριών γυναικών της Λευκωσίας του Μεσαίωνα.
Η έκθεση αποτελεί μέρος μιας σειράς εκθέσεων που διοργανώνει το ΓΤΠ με αφορμή την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ 2026. Σκοπός είναι να διασωθούν και να αναδειχθούν διαφορετικές πτυχές της κυπριακής ταυτότητας, παράδοσης και ιστορίας.
Η έκθεση «Μεσαιωνική Λευκωσία: Γενέθλια Πόλη» είναι ελεύθερη για το κοινό από τις 27 Ιανουαρίου 2026 έως τις 24 Ιουνίου 2026 στο Παλαιό Δημαρχείο. Οι ώρες λειτουργίας είναι: Τετάρτη & Παρασκευή 16:00-19:30, Σάββατο & Κυριακή 10:00-13:00.
