Η αξία της ξηρολιθικής δόμησης, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, ιδίως στο πλαίσιο της κλιματικής κρίσης, αποτελεί πυρήνα βιώσιμης διαχείρισης του τοπίου, έναν φυσικό μηχανισμό προστασίας των εδαφών και μέσο ενίσχυσης της τοπικής ταυτότητας, είπε η Επίτροπος Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων, Αντωνία Θεοδοσίου, σε χαιρετισμό της στην προβολή του ντοκιμαντέρ «Πέτρα στην Πέτρα», που πραγματοποιήθηκε χθες σε εκδήλωση του ΕΤΕΚ και μεταδίδεται σήμερα από το ΓΤΠ.
«Αυτή τη σύγχρονη διάσταση επιχειρούμε, με απόλυτη δέσμευση, να προωθήσουμε από το Γραφείο μου. Η προσπάθειά μας επικεντρώνεται στη διάδοση, την πιστοποιημένη εκπαίδευση και την πρακτική εφαρμογή της τέχνης, τόσο στο επίπεδο των δημόσιων πολιτικών όσο και μέσα από δράσεις με άμεσο κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο», πρόσθεσε.
Αναφερόμενη στο ντοκιμαντέρ, η κ. Θεοδοσίου είπε ότι δημιουργήθηκε με κύριο χορηγό το ΕΤΕΚ, τις Πολιτιστικές Υπηρεσίες (νυν Υφυπουργείο Πολιτισμού), και την Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO.
«Νοείται, βέβαια, ότι η υλοποίηση του έργου δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την πολύτιμη συμβολή όλων των συντελεστών της παραγωγής. Ξεχωριστές ευχαριστίες εκφράζω στον Πασχάλη Παπαπέτρου για το σενάριο και τη σκηνοθεσία, στον διευθυντή φωτογραφίας Νίκο Αβρααμίδη, καθώς και στους τεχνίτες και όλους όσοι συμμετείχαν και μοιράστηκαν μαζί μας τις αυθεντικές τους μαρτυρίες», σημείωσε.
Η κ. Θεοδοσίου είπε ότι «η παραγωγή του ντοκιμαντέρ είναι καρπός μιας πορείας που ξεκίνησε πολλά χρόνια πριν, όταν, μαζί με την Αναστασία Πήττα –συνοδοιπόρο, πολύτιμη συνεργάτιδα και φίλη– προσεγγίσαμε την τέχνη και την τεχνική της ξερολιθιάς ως ερευνήτριες, αναζητώντας τη βαθύτερη σχέση της με το τοπίο, το περιβάλλον, τη γη, τα όντα».
«Αυτή η κοινή αναζήτηση εξελίχθηκε σε θεσμοθετημένο έργο μέσα από το Ίδρυμα «Πέτρα στην Πέτρα», που υπηρετεί μέχρι σήμερα τη μελέτη και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου. Η ξηρολιθική δόμηση ενώνει το παρελθόν με το παρόν. Είναι τεχνική, είναι γνώση, είναι και στάση ζωής. Με απλότητα, ακρίβεια, σοφία και σεβασμό προς τη φύση, ο άνθρωπος χρησιμοποιεί μόνο την πέτρα και τους κανόνες της ισορροπίας, για να δημιουργήσει έργα με διαχρονική και οικολογική αξία», συμπλήρωσε.
Η κ. Θεοδοσίου είπε ότι από κάθε θέση που υπηρέτησε, και σήμερα ως Επίτροπος Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων, θεωρεί καθήκον της να αναδεικνύει τη διπλή της αξία: ως πολιτιστικό στοιχείο ταυτότητας και ως εργαλείο περιβαλλοντικής ανθεκτικότητας.
«Η οικουμενική αξία της ξηρολιθικής δόμησης αναγνωρίστηκε διεθνώς το 2018, όταν, ύστερα από πρωτοβουλία που ξεκίνησε στην Κύπρο από εμένα και την Αναστασία Πήττα, σε συντονισμό με ερευνητές της Διεθνούς Ένωσης Διεπιστημονικής Μελέτης της Ξηρολιθιάς και με τη συμμετοχή οκτώ χωρών (Κύπρος, Ελλάδα, Γαλλία, Ελβετία, Ισπανία, Ιταλία, Κροατία και Σλοβενία), η τεχνική εντάχθηκε στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO. Το 2024, ο φάκελος διευρύνθηκε, με απόφαση της Διακυβερνητικής Επιτροπής της UNESCO, ώστε να περιλάβει ακόμη πέντε χώρες: Ανδόρρα, Αυστρία, Βέλγιο, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο», πρόσθεσε.
Η κ. Θεοδοσίου είπε ότι μετά το τριήμερο συνέδριο «Ξηρολιθική Κληρονομιά – Γνώση, Πρακτικές, Διάλογος», που πραγματοποιήθηκε από το Γραφείο της τον Ιούνιο του 2025 με τη στήριξη κρατικών και ιδιωτικών φορέων, μεταξύ των οποίων και το ΕΤΕΚ, και με τη συμμετοχή ειδικών από την Κύπρο και το εξωτερικό, αξιοποίησαν τις εμπειρίες και τις καλές πρακτικές που προέκυψαν, για να διαμορφώσουν ένα πιστοποιημένο πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης.
Το πρόγραμμα αυτό, συνέχισε, θα προσφέρει τόσο θεωρητική γνώση όσο και πρακτική εξάσκηση, με στόχο να δημιουργηθεί ένα δυναμικό δίκτυο τεχνιτών, ικανών να διαδώσουν και να εφαρμόσουν την τεχνική σε έργα αστικής και αγροτικής ανάπτυξης, περιβαλλοντικής αποκατάστασης και τοπικής αναγέννησης.
Ήδη, είπε η κ. Θεοδοσίου, μέσα από πιλοτικά έργα του Γραφείου της που έχουν υλοποιηθεί, η ξηρολιθιά βρήκε νέα πεδία εφαρμογής, που συχνά έχουν παρουσιαστεί και δημόσια.
«Αυτή την περίοδο προχωρούμε στον σχεδιασμό δράσεων αποκατάστασης πυρόπληκτων περιοχών, στις οποίες η ξηρολιθική δόμηση μπορεί να αξιοποιηθεί για την προστασία των εδαφών, τη μείωση της διάβρωσης και των απωλειών βλάστησης, αλλά και την πρόληψη πλημμυρικών φαινομένων. Οι δράσεις αυτές θα υλοποιηθούν σε συνεργασία με συναρμόδια Τμήματα όπως το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, το Τμήματος Γεωργίας, καθώς και με τις τοπικές Αρχές», πρόσθεσε.
Όσον αφορά εργαστήρια πρακτικής εκμάθησης της τεχνικής, η κ. Θεοδοσίου είπε ότι αυτά οργανώνονται σε συνεργασία με την κ. Πήττα, αργότερα με το Ινστιτούτο Κύπρου, το ICOMOS Κύπρου, τοπικές Αρχές, περιβαλλοντικές και πολιτισμικές οργανώσεις, τεχνικές σχολές και πολλούς άλλους γνώστες και φίλους της τεχνικής, ήδη από τη δεκαετία του 1990.
Η κ. Θεοδοσίου είπε ότι σε λίγες ημέρες θα εκπροσωπήσει την Κύπρο στο Διεθνές Συνέδριο και στα εργαστήρια για την Ξηρολιθιά στην Αυστρία, που διοργανώνει η Διεθνής Ένωση για τη Διεπιστημονική Μελέτη της Ξηρολιθιάς, της οποίας διατελεί αντιπρόεδρος, σε συνεργασία με τη Σχολή Ξηρολιθιάς και Οίνου της Αυστρίας.
Μετά το πέρας των εκδηλώσεων, ανέφερε, η Κύπρος θα παραλάβει τη σκυτάλη για τη διοργάνωση του επόμενου διεθνούς συνεδρίου το 2027, ενός γεγονότος μεγάλης σημασίας, που θα φέρει τη χώρα μας στο επίκεντρο της διεθνούς επιστημονικής και πολιτιστικής κοινότητας.
Όπως είπε, στα εργαστήρια και στο συνέδριο της Αυστρίας θα συμμετάσχουν επίσης ένας μαθητής και μία μαθήτρια που επιλέγηκαν μέσα από το πιλοτικό πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε στο Κάβο Γκρέκο και στον Κόννο, σε συνεργασία του Γραφείου της με την Ελληνική Τράπεζα και τον Φιλοδασικό Σύνδεσμο Κύπρου, όπου η πέτρα συνδυάστηκε με φύτευση και οικολογική αποκατάσταση.
«Η παρουσία των μαθητών στην Αυστρία είναι ίσως το πιο αισιόδοξο μήνυμα: η τέχνη της ξερολιθιάς μπορεί να εμπνεύσει, να συγκινήσει και να ενώσει τις γενιές, ώστε συλλογικά να την διαφυλάξουμε και να την αξιοποιήσουμε ως τον καλύτερο πολιτισμικό και οικολογικό μας σύμμαχο», κατέληξε.
