Για τον αγώνα της ΕΟΚΑ και τη δράση των ανθρώπων από τον Καλοπαναγιώτη, αλλά και την ευρύτερη περιοχή, έγραψε η Βάσω Νικόλα, σε σελίδα αφιερωμένη στην κοινότητα.
Στο εν λόγω κείμενο παρατίθενται συγκεκριμένα ονόματα σε συνδυασμό με τη δράση τους, ενώ, ο αγώνας χωρίζεται σε διαφορετικές φάσεις.
Δείτε αυτούσιο το κείμενο:
Με την συμπλήρωση 70 χρόνων από τον σημαντικότερο απελευθερωτικό αγώνα στη μακραίωνη ιστορία της πατρίδας Κύπρου, αναγνωρίζουμε και τιμούμε εκείνους που πρωτοστάτησαν, και επισημάνουμε τη προσφορά του τόπου μας.
Στον Καλοπαναγιώτη οι ενέργειες της απελευθερωτικής οργάνωσης αποτελούνται από τρείς περιόδους.
Α. Περίοδος.
Η πρώτη περίοδος χαρακτηρίστηκε από την άγνοια των μεθόδων και της μυστικότητας ενός επαναστατικού αγώνα, αφού είχε εκλείψει από τον κυπριακό λαό ότι το προηγούμενο, ενώ οι πρωτεργάτες αντλούσαν την γνώση τους από τα κείμενα της ελληνικής επανάστασης.
Τα πρώτα μέλη της οργάνωσης στη περιοχή ανήκαν στην εκκλησιαστική επιτροπή και είχαν
διοριστεί από τον μητροπολίτη Κυρηνείας Κυπριανό.
Μέλη Α. περιόδου: Ιωάννης Χαλίκας, Σταύρος Χαραλαμπίδης. Ο Ιωάννης Χαλίκας αποτραβήχτηκε μετά από μικρή δράση, ενώ ο Σταύρος Χαραλαμπίδης αναγκάστηκε να αποδημήσει μετά από αρνητικές εξελίξεις.
Την ίδια περίοδο ο ελλαδικής καταγωγής καθηγητής του γυμνασίου Πεδουλά, Ευάγγελος Οικονόμου μύησε μια ομάδα μαθητών του μεταξύ των οποίων, ο Στέφανος Κασπαρής και Κωστάκης Τύφας από το Καλοπαναγιώτη και Φρίξος Οικονομίδης από τον Μουτουλά.
Άλλα μυημένα μέλη: Ανδρέας Παπαδούρης – Κρασής, Ανδρέας Παυλίδης, Νίκος Καράβας, Μιχάλης Μακρής, Ιωάννης Πασχάλης, Γιώργος Τίφας. Η πρώτη αυτή ομάδα δεν ευτύχησε λόγο απειρίας. Ο αυθορμητισμός και μόνο δεν ήταν αρκετός. Η σύλληψη πλείστων των μελών της ομάδας έλαβε χώρα στο τέλος του 1955 και την άνοιξη του 1956. Η κράτηση τους διήρκησε μέχρι τα μέσα του 1957, οπότε και επέστρεψαν στο Καλοπαναγιώτη. Ο Κωστάκης Τύφας, ο Νίκος Καράβας και ο Ανδρέας Παπαδούρης επαναδραστηριοποιήθηκαν.
Β. περίοδος
Ένας μυστικός αγώνας διεξάγεται μεθοδικά με άκρα μυστικότητα, από άτομα που ο χαρακτήρας και το παρελθόν τους δεν συντηρεί υποψίες, και πάνω από όλα το επάγγελμα ή οι ασχολίες τους επιτρέπουν την διεξαγωγή των αναγκαίων δίχως να αποσπά την προσοχή τρίτων.
Ο Ανδρέας Παυλίδης που στο διάστημα της πρώτης ομάδας εργάστηκε με κάθε μυστικότητα, και ο οποίος διατηρούσε πολυκατάστημα, συντηρούσε πολλαπλές γνωριμίες στα γύρω χωριά και πέρα αυτών, αλλά και συνεχή επικοινωνία με Λεύκα, Ξερό, Μόρφου και Λευκωσία. Λόγω της επαγγελματικής του ιδιότητας, ανέλαβε δράση και ξαναοργάνωσε την περιοχή με δικλείδες ασφαλείας.
Β. Περίοδος Μάρκου Δράκου
Οικογένειες. Παυλίδη: Μαρία Παυλίδη: Ανδρέας Παυλίδης. Άννα Παυλίδη.
Γέρου: Νικόλας Μ. Χατζηώρκη Γέρου. Ευτυχία Νικολάου Γέρου. Ανδρέας Νικολάου Γέρου (Νίκολας). Στέλιος Νικολάου Γέρου.
Τίφα: Ευαγγελία Τίφα. Κωστάκης Τίφα. Γεώργιος Τίφα.
Παφίτη: Νικόλας Παφίτης. Ανουσού Παφίτη. (Λόγω της οικογενειακής τους κατάστασης ο Νικόλας και η γυναίκα του Αννουσού ορκίστηκαν την μη συμμετοχή ή γνώση άλλων μελών της οικογένειας τους).
Τουφεξή: Γρηγόρης Τουφεξής, Μαρία Τουφεξή. Ελένη Γ. Τουφεξή.
Άλλα μέλη: Ιωάννης Πασχάλης. Ανδρέας Χατζησάββας Ρουσής. Ανδρέας Γανοματής.
Γ. περίοδος, μετά Μάρκου Δράκου.
Μέλη που εντάχθηκαν στο διάστημα της τρίτης περιόδου: Πολύδωρος Μελετίου. Ευτυχία Π. Μελετίου. Χρηστάκης Φυλακτού – Τοπουζιού. Γεώργιος Χρυσάνθου Τρισελιώτης, Χρυστάλλα Αναστάση Κωσταντή.
Υπό τις οδηγίες του Ανδρέα Παυλίδη ενθαρρυνόταν η νεολαία να συμμετάσχει στις διάφορες οργανωμένες εκδηλώσεις π.χ. δενδροφυτεύσεις, θεατρικές παραστάσεις, εθνικοί εορτασμοί, καθαριότητα, κ.λ. Πάντα με σκοπό την διαλογή ικανών νέων για να εισέλθουν στις τάξεις της οργάνωσης.
Δραστήρια μέλη εφεδρικής ομάδας. Ανδρέας Κουκούμαρος. Μιχαλάκης Ναζίρης. Φειδίας Κόκκινος.
Μέλη εφεδρικής ομάδας νεανικής ηλικίας υπό τον Ανδρέα Χατζησάββα: Ανδρέας Μακρής. Θεοχάρης (Λέανδρος) Νικολάου. Γεώργιος Μαυρονίχης. Ιωάννα Αντωνίου. Μαρία Ιωάννου Τουρκοπούλου. Κατίνα Μηνά Μουστακά. Ανδρούλα Νικολάου. Παρασκευή Μαχλουζαρίδη.
Έκτακτες υπηρεσίες όπως προέκυπταν. Ανδρέας Άψητος (Κουτσακούρης) και Γεώργιος Μηνάς, διάνοιξη Α. κρησφύγετου στον Τρουλινό. Ανδρέας Κάμηλος και Κώστας Ξάνθος, κατασκευή κρησφύγετου στον Πεδουλά. Ιφιγένεια Κόκκινου, ακραίο υποστατικό, παρατηρητήριο και σταθμός στην ανάγκη. Ελένη Ζαντί, αναγκαία ανάμειξη καθότι εργαζόταν σαν οικιακή βοηθός στη κατοικία Παυλίδη, και προκειμένου θα αντιλαμβανόταν τα σχετικά περί του αγώνα. Ανδρέας Μαρκιτανής, με το επιβατικό του όχημα μετέφερε την πολιτική ομάδα κρούσης που είχε αναλάβει την επιχείρηση στο μεταλλείο του χρωμίου.
Κατά τη διάρκεια του τετραετούς αγώνα πολλοί άλλοι έδωσαν τις υπηρεσίες τους, έστω και αν αυτό ήταν με τη σιωπή τους ή είτε με την αναφορά γεγονότων χρήσιμα στον αγώνα που είχαν μαρτυρήσει ή έπεσαν στην αντίληψη τους. Και βέβαια πολυάριθμοι άλλοι θα εντάσσονταν στον αγώνα, μόνο αν τους δινόταν η ευκαιρία και αν η ηλικία τους το επέτρεπε.
