Την δημιουργία μιας αποκλειστικής παράκτιας ζώνης (preferential access areas- PAA) για αλιείς μικρής κλίμακας στην Κύπρο, εντός της οποίας θα απαγορεύεται η αλιεία με μηχανότρατες βυθού, εισηγείται η ΜΚΟ Oceana με τον Οντράν Κορκοράν, σύμβουλο πολιτικής, να σημειώνει ότι αυτό θα επέφερε ελάχιστο κόστος αλλά μέγιστα οφέλη για τη θαλάσσια ζωή, τους αλιείς και τη γαλάζια οικονομία της Κύπρου.
Η εισήγηση έγινε σήμερα στο πλαίσιο ενημέρωσης για μια νέα ανάλυση σχετικά με την αλιεία με μηχανότρατες βυθού στα κυπριακά ύδατα, που δείχνει ότι η δραστηριότητα αλιείας με βυθοτράτες στα κυπριακά χωρικά ύδατα (12 ναυτικά μίλια από την ακτή) είναι περιορισμένη. Η ενημέρωση έγινε στη Λευκωσία με αφορμή την Ημέρα της Θάλασσας. Στην παρουσίαση παρούσα ήταν και η Αλεσάντρα Κουστό, εγγονή του διάσημου Γάλλου ωκεανογράφου Ζακ Κουστό, κόρη του Φιλίπ Κουστό, συνιδρύτρια και ανώτερη σύμβουλος της Oceana.
Εβδομήντα χρόνια πριν, είπε η κ. Κουστό, όταν ο παππούς της άρχισε να δείχνει με κινηματογραφήσεις τι βρισκόταν κάτω από τη θάλασσα της Μεσογείου, οι ωκεανοί ήταν κάτι που ενθουσίαζε. Τα τελευταία χρόνια όμως, πρόσθεσε, βλέπουμε ότι στους ωκεανούς από τους οποίους εξαρτόμαστε, συσσωρεύονται οι επιπτώσεις και οι προκλήσεις που έχουν πολύ ξεκάθαρες επιπτώσεις στις παράκτιες κοινότητες, ειδικά στη Μεσόγειο.
Η Κύπρος, σημείωσε, εξαρτάται από τη θάλασσα από τη λίθινη εποχή και οι άνθρωποι που κατοικούν εδώ πάντοτε ήταν συνδεδεμένοι με το ψάρεμα και το οικοσύστημα της θάλασσας. «Έχει διαμορφώσει αυτό τον πολιτισμό σας, την κουζίνα, την αντίληψη, την οικονομία σας». Η διατήρηση της μικρής κλίμακας αλιείας και της ζωής στις θάλασσες πάνε μαζί κι αυτό είναι πολύ σημαντικό να γίνει αντιληπτό στην Κύπρο, σημείωσε η κ. Κουστό.
Μπορούμε, είπε, να χτίσουμε στρατηγικές που αποδείχθηκαν επιτυχημένες σε άλλα μέρη του κόσμου, όπου υπήρχε το ίδιο πρόβλημα και να επωφεληθούν οι αλιευτικές κοινότητες.
Ο Οντράν Κορκοράν ανέφερε ότι 44 χώρες παγκοσμίως έχουν δημιουργήσει αποκλειστικές ζώνες για αλιείς μικρής κλίμακας, οι οποίες έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στην προστασία των μέσων βιοπορισμού των αλιευτικών κοινοτήτων.
Το 2021, πρόσθεσε, η Κυπριακή Δημοκρατία πρότεινε να τερματιστεί οριστικά, εντός δύο ετών, η δραστηριότητα των δύο τελευταίων ενεργών μηχανότρατων βυθού στα χωρικά της ύδατα, ωστόσο αυτό δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί.
Δεδομένης της περιορισμένης δραστηριότητας αλιείας με τράτες βυθού εντός των χωρικών υδάτων, συνέχισε, η δημιουργία μιας αποκλειστικής παράκτιας ζώνης μπορεί να προστατεύσει ευάλωτα θαλάσσια οικοσυστήματα και να στηρίξει τις παράκτιες κοινότητες της Κύπρου με ελάχιστο κόστος. «Παράλληλα, θα τοποθετούσε την Κύπρο στην πρώτη γραμμή της προώθησης της ευημερίας των αλιέων μικρής κλίμακας, καθώς και της θαλάσσιας προστασίας στην ΕΕ και τη Μεσόγειο. Πρόκειται για μια επωφελή λύση για όλους».
Την εισήγηση στηρίζουν και οι Κύπριοι αλιείς. Δόθηκε στους δημοσιογράφους επιστολή της Παγκύπριας Συντεχνίας Επαγγελματιών Ψαράδων που εκφράζουν στήριξη στη δημιουργία περιοχών προνομιακής πρόσβασης στις θάλασσες της Κύπρου, όπως και την πεποίθηση ότι αυτό το μέτρο μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τόσο τη θάλασσα από την οποία βιοπορίζονται, όσο και τους παράκτιους επαγγελματίες ψαράδες. Καλούν δε το Τμήμα Αλιείας να προχωρήσει άμεσα σε αυτό το μέτρο.
Τα ευρήματα της ανάλυσης
—————
Ο Οντράν Κορκοράν ανέφερε ότι η Oceana ανέλυσε την εμφανή δραστηριότητα αλιείας με τράτες βυθού μεταξύ 2021 και 2025 στα ύδατα εντός των χωρικών υδάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας (12 ναυτικά μίλια), με βάση δεδομένα από το Global Fishing Watch, ένα διεθνή μη κερδοσκοπικό οργανισμό, που χρησιμοποιεί δορυφορική τεχνολογία και σήματα πλοίων για την παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας.
Εντόπισαν ότι τη πενταετία 2021-2025, πέντε μηχανότρατες βυθού αλίευσαν συνολικά για περισσότερες από 750 ώρες και η συντριπτική πλειονότητα της εκτιμώμενης δραστηριότητας μηχανότρατας βυθού πραγματοποιήθηκε από δύο κυπριακά σκάφη. Οι κύριες αλιευτικές περιοχές που αναλύθηκαν εντοπίζονται γύρω από τον κόλπο Ακρωτηρίου, την ακτογραμμή μεταξύ Λάρνακας και Λεμεσού, ανοιχτά του Κάβο Γάτα, στον κόλπο Χρυσοχούς και κατά μήκος των ακτών της Πάφου. Ο κ. Κορκοράν σημείωσε ότι τα παράκτια ύδατα της Κύπρου έχουν σημαντική οικολογική και οικονομική αξία, φιλοξενούν πλούσια θαλάσσια ζωή και αποτελούν σημαντικό πόρο για τον τουρισμό και τις δραστηριότητες της γαλάζιας οικονομίας.
Εξήγησε επίσης ότι 5 από τα 6 σημαντικότερα εμπορικά είδη που αλιεύονται από αλιείς μικρής κλίμακας στις περιοχές που αναλύθηκαν αλιεύονται επίσης από τράτες βυθού, και συγκεκριμένα το μπαρμπούνι, η κουτσομούρα, το λυθρίνι, η γόπα και το κοινό χταπόδι. Η μαρίδα (picarel) και η γόπα, πρόσθεσε, είναι τα δύο είδη με τις μεγαλύτερες εκφορτώσεις που στοχεύουν οι μηχανότρατες, ενώ συγκαταλέγονται επίσης στα τρία σημαντικότερα είδη που στοχεύουν οι αλιείς μικρής κλίμακας στην Κύπρο.
Ο σύμβουλος της Oceana έκανε επίσης αναφορά στην προστασία του δικτύου Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών της Κύπρου, καθώς οι περισσότερες από αυτές βρίσκονται εντός των χωρικών υδάτων, δηλαδή των 12 μιλίων, όπως τα λιβάδια θαλάσσιας Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), τα οποία προσφέρουν περιοχές διατροφής και ωοτοκίας για τις θαλάσσιες χελώνες καρέτα-καρέτα, καθώς και για τον μακρόρυγχο ιππόκαμπο, είδος που προστατεύεται από τη Σύμβαση της Βαρκελώνης.
Καθώς η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ πλησιάζει προς την ολοκλήρωσή της και με τους ωκεανούς να βρίσκονται στο επίκεντρο πολλών πολιτικών συζητήσεων, σημείωσε, «τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για την κυπριακή Κυβέρνηση να μετατρέψει τα λόγια σε πράξη και να ηγηθεί της δημιουργίας μιας αποκλειστικής παράκτιας ζώνης που θα στηρίζει υγιείς θάλασσες και βιώσιμες αλιευτικές κοινότητες για τις επόμενες γενιές».
Δυο εικόνες που συνδέονται
———-
Η Αλεσάντρα Κουστό, κληθείσα να στείλει ένα μήνυμα προς τις νέες γενιές, είπε ότι πρέπει όλοι να καταλάβουν ότι η εικόνα της παραλίας όπου ο κόσμος ξεκουράζεται απολαμβάνει τη θάλασσα, την παρέα ο ένας του άλλου, το θαλασσινό φαγητό και την κουλτούρα γύρω από αυτό, συνδέεται με την εικόνα του βυθού της θάλασσας από την υπεραλιεία και το κατεστραμμένο οικοσύστημα.
Είναι πραγματικά αποκαρδιωτικό να βλέπεις τα νεκρά ψάρια κι άλλους θαλάσσιους οργανισμούς να πετιόνται από τις βάρκες πίσω στη θάλασσα πρόσθεσε λέγοντας πως ιδιαίτερα για νησιωτικά κράτη όπως η Κύπρος, που εξαρτώνται από την πρώτη φωτογραφία (της απόλαυσης των παραλιών, της θάλασσας και της θαλασσινής διατροφής) να καταλάβουν την σύνδεση με τη φωτογραφία του νεκρού, κενού βυθού.
Οι νέοι άνθρωποι που απολαμβάνουν τις παραλίες με τους φίλους τους, τα ταξίδια με βάρκες στη θάλασσα και τους αρέσει το θαλασσινό φαγητό, δεν θα θέλουν να το κάνουν αυτό σε έναν νεκρό ωκεανό, σημείωσε η κ. Κουστό. «Πρέπει να αμφισβητήσουμε την αντίληψη που λέει ότι ό,τι υπάρχει κάτω από τον βυθό δεν μας αφορά», ανέφερε η εγγονή του διάσημου ωκεανογράφου, προτρέποντας τους νέους να δουν τα ντοκιμαντέρ και το υλικό του Oceana.
Γιατί κανείς δεν θέλει την καταστροφή των ωκεανών κι αυτό πρέπει να το κοινοποιήσουμε σε όλο τον κόσμο. Να καταλάβουμε, είπε, πως «αυτό που χάνουμε δεν χρειάζεται να το χάσουμε για πάντα. Ο ωκεανός είναι απίστευτα αυθεντικός. Τα ψάρια μπορούν να επανέλθουν. Οι μικρής κλίμακας ψαράδες μπορούν να έχουν μέλλον το οποίο να μοιραστούν με τα παιδιά τους. Οι νέοι μπορούν να απολαύσουν τους ωκεανούς για το υπόλοιπο της ζωής τους».
Σας ζητούμε, κατέληξε, να πείτε αυτή την ιστορία, το τι συμβαίνει και σε άλλους, να υψώσουν οι νέοι τη φωνή τους και να επηρεάσουν αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις, να γίνουμε από κοινού μέρος της επανα-οικοδόμησης ενός εγκαταλελειμμένου μέλλοντος.
